چرا استارتاپ در خودروسازی برقی شکست خورد؟, سقوط استارتاپ خودروسازی برقی به یکی از عبرتآموزترین پروندههای تازه صنعت فناوری تبدیل شد. هنریک فیشر وقتی رویای تشکیل یک امپراتوری در حوزه خودروهای برقی داشت و محصول شاخص او، شاسیبلند، قرار می بود سنگ بنای این رویا باشد. اما از همان ابتدای ورود به بازار در سال ۲۰۲۳ نشانههای فروپاشی آشکار شد.
شرکت چندین دفعه اهداف تشکیل را داد، در دستیابی به اهداف فروش ناکام ماند و ناگزیر به تعدیل نیرو شد. مشکلات نرمافزاری و مکانیکی علت شد بخشی از خودروها عملاً غیرقابل منفعتگیری باشند.
رسانه اخبار تکنولوژی و فناوری تکنا، در سال ۲۰۲۳ نخستین نشانهها آشکار شدند.
در سهماهه دوم، تشکیل به ۱۰۲۲ دستگاه رسید که چند صد دستگاه کمتر از مقصد اظهارشده بود. مقداری سپس شرکت برای فراهم نقدینگی عمل به فروش اوراق قرضه قابلتبدیل به قیمت ۳۴۰ میلیون دلار کرد. اگرچه بخشی از این منابع برای افزایش خطوط باتری و گسترش محصولات آینده در نظر گرفته شد، اما حالت نقدینگی هم چنان شکننده باقی ماند.
آخر همان سال پیشبینی تشکیل سالانه خود را یکچهارم افت داد و تنها به ۱۰ هزار ماشین محدود کرد، عددی زیاد کمتر از برآوردهای خوشبینانه قبلی. در ابتدای ۲۰۲۴ مشکلات شدت گرفت.
نهادهای ایمنی آمریکا تحقیقات بسیاری درمورد نقص ترمز، باز نشدن درب راننده، پرتاب ناگهانی کاپوت در بزرگراه و حتی حرکت ناخواسته ماشین اغاز کردند. گزارشهای مشتریان از خاموشی ناگهانی، از کار افتادن سیستم ترمز و مشکلات سنسور صندلی ابعاد تازهای از ضعفهای فنی را نشان داد. همزمان بحران مالی عمیقتر شد. خبرداد که نقدینگی کافی برای ادامه فعالیت یکساله ندارد و در اسفند ۱۵ درصد از نیروی کار خود را تعدیل کرد.
بهار ۲۰۲۴ نقطه اوج بحران بود. شرکت در اسفند توقف تشکیل ششهفتهای را خبرداد، در حالی که تنها ۱۲۱ میلیون دلار نقدینگی در اختیار داشت و بدهیهای جاریاش از ۱۸۲ میلیون دلار فراتر رفت. ناکامی مذاکرات سرمایهگذاری احتمالی با، لغو خرید وفروش اوراق ۱۵۰ میلیون دلاری و تعلیق معاملههای سهام توسط بورس نیویورک فشارها را تشدید کرد.
گزارش شد که برای ماهها از رهگیری میلیونهای دلار پرداخت مشتریان ناتوان بوده و در برخی موارد خودروها را بدون دریافت پول تحویل داده است. اخراجهای تازه در اردیبهشت و خرداد ادامه یافت و همزمان شرکت به دلیل عدم پرداخت دستمزد به پیمانکاران فنی و مشکلات حقوقی در عرصه مالکیت معنوی با شکایات تازهای مواجه شد. تابستان همان سال، چهارمین تحقیق فدرال درمورد اغاز شد و ناچار به اولین فراخوان رسمی شد.
در خرداد، استارتاپ اظهار ورشکستگی کرد. داراییها بین ۵۰۰ میلیون تا یک میلیارد دلار برآورد شد و بدهیها تا ۵۰۰ میلیون دلار. در ادامه روال ورشکستگی، شرکت با مقصد جذب خریدار بالقوه به فعالیتی محدود در ادامه گفت. دادگاه اجازه فروش بیشتر از ۳ هزار دستگاه به قیمت تقریبی ۴۶ میلیون دلار را صادر کرد. هنریک فیشر و همسرش گیتا گوپتا-فیشر حقوق خود را به یک دلار افت دادند تا هزینههای مربوط به روال ورشکستگی فراهم بشود.
در همین دوره او گفت و گوهای حقوقی پیرامون نحوه تقسیم داراییها بین طلبکاران شدت گرفت و حتی خطر تبدیل پرونده از فصل ۱۱ به فصل ۷ و انحلال کامل نقل شد. پاییز ۲۰۲۴ و اغاز ۲۰۲۵، مسائل حقوقی تازهای ظاهر شد. ابتدا خبرداد که تنها هزینه قطعات برای تعمیر خودروهای فراخوانشده را خواهد پرداخت و هزینه نیروی کار بر مسئولیت مالکان است، اما تحت سختی نهادهای نظارتی ناچار به عقبنشینی شد.
وزارت دادگستری نیز برنامه اولیه شرکت را غیرقانونی دانست. کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا تحقیقاتی درمورد گمان تخلفات مالی اغاز کرد و اسناد نشان داد که دفتر مرکزی شرکت در کالیفرنیا در حالت نابسامانی رها شده است. در نهایت دادگاه برنامه انحلال و فروش داراییها را قبول کرد. این داراییها شامل تجهیزات مورد قیمت در اتریش می بود که برای مورد منفعتگیری قرار میگرفت.
در همین زمان بنیاد خیریهای که توسط هنریک فیشر و گیتا تأسیس شده بود نیز منحل شد، بنیادی که قرار می بود از نوآوری در حوزههای سلامت، آموزش و پایداری حمایت کند اما در عمل فعالیت چشمگیری نداشت. کارشناسان اعتقاد دارند ریشه ناکامی تنها در مشکلات فنی نبوده است بلکه ضعف در مدیریت مالی، ناتوانی در اجرای فرآیندهای پایهای صنعت ماشین و اتکا بیشتر از حد به قولهای خوشبینانه عرصهساز این سقوط شد.
با وجود کوششهای مقطعی برای جذب سرمایه و نگه داری اعتبار برند، این استارتاپ به نمادی از فاصله بین جاهطلبیهای نوآورانه و حقیقتهای پرهزینه صنعت خودروسازی تبدیل شد. سرنوشت بار دیگر این حقیقت را یادآور میکند که ورود به عرصه خودروهای برقی فقط با طراحی جسورانه کافی نیست و نیازمند بنیانی مستحکم در، فروش و مدیریت مالی است.
