سیستوسکوپی؛ روشی برای تشخیص و درمان مشکلات مثانه

سیستوسکوپی؛ روش تشخیص و درمان مشکلات مثانه و مجرای ادرار

سیستوسکوپی روشی است که در آن متخصص مجاری ادراری با استفاده از یک دوربین به بررسی داخل مثانه و مجرای ادرار میپردازد. این روش برای تشخیص و درمان انواع مشکلات ادراری کاربرد دارد. در این مقاله به طور کامل به معرفی سیستوسکوپی، نحوه انجام آن و نکات مهم قبل و بعد از آن میپردازیم.

سیستوسکوپی چیست؟

مثانه وظیفه نگهداری ادرار را تا زمان دفع از طریق مجرای ادرار بر عهده دارد. پزشک با به کارگیری سیستوسکوپ، که یک لوله باریک مجهز به لنز و دوربین است، میتواند تصویر مستقیم از داخل مثانه و مجرای ادرار دریافت کند. موضع مجرای ادرار در مردان در انتهای آلت تناسلی و در زنان در قسمت بالایی واژن قرار دارد.

کاربردهای سیستوسکوپی

انجام سیستوسکوپی برای موارد مختلفی توصیه میشود که مهمترین آنها عبارتند از مشکلات کنترل مثانه مانند احتباس ادرار یا بیاختیاری ادرار، وجود سنگ در مثانه، مشاهده خون در ادرار، عفونتهای مکرر مجرای ادرار و ادرار دردناک.

سیستوسکوپی تشخیصی

این نوع سیستوسکوپی به منظور شناسایی بیماریهای مختلف مجاری ادرار و مثانه به کار میرود.

سیستوسکوپی درمانی

در برخی موارد سیستوسکوپی به عنوان یک روش درمانی استفاده میشود. از کاربردهای درمانی آن میتوان به برداشتن نمونه ادرار مستقیما از مجرای ادرار، تزریق رنگ برای عکسبرداری پرتوی ایکس، تزریق دارو برای رفع نشت ادرار، خارج کردن استنت مجرای ادرار، برداشتن سنگ، بافت غیرطبیعی، پلیپ یا تومور، بیوپسی از بافت مثانه یا مجرای ادرار و درمان تنگی یا فیستول مجرای ادرار اشاره کرد.

انواع سیستوسکوپی

دو نوع اصلی سیستوسکوپی وجود دارد که انتخاب هر کدام به تشخیص پزشک و وضعیت بیمار بستگی دارد. سیستوسکوپی سخت از یک دستگاه غیرانعطافپذیر تشکیل شده و معمولا برای انجام اقداماتی مانند نمونهبرداری یا برداشتن تومور به کار میرود. سیستوسکوپی منعطف با استفاده از یک دستگاه انعطافپذیر برای بررسی راحتتر داخل مثانه و مجرای ادرار انجام میشود.

آمادگی قبل از سیستوسکوپی

بسته به نوع بیهوشی و دلیل انجام، بیمار ممکن است در همان روز مرخص شود یا نیاز به ماندن یک شب در بیمارستان داشته باشد. در موارد تشخیصی معمولا از ژل بیحسی موضعی استفاده میشود، در حالی که برای موارد درمانی ممکن است بیهوشی عمومی لازم باشد. نکات مهم آمادگی شامل موارد زیر است انجام تست ادرار برای رد عفونت قبل از عمل، تخلیه مثانه بلافاصله پس از سیستوسکوپی، ارائه لیست داروهای مصرفی به پزشک، توقف داروهای رقیقکننده خون مانند آسپرین و وارفارین با مشورت پزشک و اطلاع دادن به پزشک در مورد بارداری، زیرا بیهوشی میتواند بر جنین تأثیر بگذارد.

نحوه انجام سیستوسکوپی

مدت زمان سیستوسکوپی معمولا بین ۱۵ تا ۲۰ دقیقه است، اگرچه سیستوسکوپی صرفا تشخیصی ممکن است تنها ۵ دقیقه طول بکشد. برای سیستوسکوپی سخت بیمار در حالت لیثوتومی (دراز کشیده با زانوهای خم شده و جدا شده) قرار میگیرد، اما برای نوع منعطف وضعیت خاصی لازم نیست. مراحل انجام شامل ورود سیستوسکوپ آغشته به روانکننده از مجرای ادرار، پر کردن مثانه با آبنمک استریل برای دید بهتر، بررسی بافتهای داخلی، ورود ابزارهای جراحی در صورت نیاز برای بیوپسی یا برداشتن لزو و در نهایت تخلیه مایع مثانه میباشد.

مراقبتهای بعد از سیستوسکوپی

در ۴۸ ساعت اول پس از عمل ممکن است درد شکمی، ادرار با رنگ خون، احساس دفع مکرر یا اورژانسی ادرار تجربه شود که باید به تدریج برطرف گردد. پزشک ممکن است برای پیشگیری از عفونت آنتیبیوتیک تجویز کند. برای کاهش عوارض توصیه میشود دستمال گرم و مرطوب روی ناحیه قرار داده شود یا در حمام آب گرم بنشینی، مصرف وفیر آب برای شستشوی مثانه و استفاده از مسکنهای ضدالتهابی غیراستروئیدی بدون نسخه انجام گیرد.

عوارض احتمالی و علائم خطرناک

سیستوسکوپی روشی کمریسک است، اما عوارضی مانند عفونت، سوراخشدن یا گرفتگی مثانه، زخم یا تنگی مجرای ادرار و عفونت مجرای ادراری ممکن است رخ دهد. در صورت بروز علائم زیر مراجعه فوری به پزشک ضروری است ادرار بسیار دردناک، وجود مقدار زیادی خون یا لخته خون در ادرار، درد شدید مثانه پر یا ناتوانی در ادرار کردن، کاهش چشمگیر حجم ادرار و علائم عفونت شامل تب، لرز، درد کمر، ادرار بوی بد یا کدر.

دریافت نتیجه سیستوسکوپی

پزشک ممکن است بلافاصله پس از انجام سیستوسکوپی نتایج اولیه را اعلام کند، اما در صورت انجام بیوپسی، جواب نهایی معمولا پس از دو هفته آماده میشود.