کزاز چیست؟
کزاز چیست؛ از طرق انتقال تا دریافت واکسن
اگر زخم باز داشته باشید یا حیوانی شما را گاز گرفته باشد، احتمالا پزشک برای شما واکسن کزاز تجویز میکند. کزاز یک بیماری باکتریایی جدی است که باعث انقباض عضلات و مشکلات تنفسی میشود. هر زخمی، حتی کوچک، میتواند محیطی برای رشد باکتری کزاز فراهم کند.
کزاز چیست؟
کزاز نوعی عفونت جدی است که با باکتری کلستردیوم تیتانی ایجاد میشود. این باکتری در خاک، گردوغبار و کود، بهخصوص کود اسب، زنده است. انتقال کزاز معمولا از طریق ورود باکتری به جسم از خلال بریدگی پوست انجام میشود. سم توسط این باکتری بر سیستم عصبی تأثیر میگذارد و از هر ۱۰ مبتلا به کزاز، ۱ نفر جان خود را از دست میدهد. علائم معمولا ۳ روز تا ۳ هفته پس از عفونت ظاهر میشوند و در صورت سرعت بروز علائم، عفونت شدیدتری وجود دارد. کزاز بیماری مسری نیست و از شخص به شخص منتقل نمیشود.
کین کسانی در خطر بیشتری قرار دارند؟
هر کس که در برابر کزاز است، میتواند مبتلا شود، بهویژه
- افراد که با خاک، اسب و گردوغبار محیطی سروکار دارند؛
- مستخدمان مواد تزریقی؛
- مسافران به آسیا، آفریقای جنوبی یا آمریکای شمالی؛
- افراد که زخمهای مشکوک به وجود باکتری کزاز دارند؛
زخمهای پرخطر کداماند؟
برخی زخمهای مایل به رشد باکتری کزاز هستند، از جمله
- زخمهای باز ( شکستگی استخوانی که پوست را سوراخ میکند)؛
- سوختگی؛
- عفونت دندانی؛
- زخمهایی که نیاز به جراحی دارند و عمل جراحی بیش از ۶ ساعت طول میکشد؛
- زخم یا سوختگی که نسیه قابلتوجهی را از بین برده باشند؛
- سوختگی یا زخم باعفونت سیستمیک؛
- گازگرفتگی حیوانات؛
- زخمهای نفوذپذیر مثل زخم خار گل سرخ؛
- زخمهای آلوده به خاک، کود اسب یا اجسام خارجی تکههای چوب؛
علائم کزاز
علائم کزاز معمولا ۷ تا ۱۰ روز پس عفونت آغاز میشوند، اما بسته به شرایط میتوانند بین ۴ روز تا ۳ متغیر باشند.
علائم کزاز شامل موارد زیر است
- انقباض عضلانی از فک و گردن آغاز میشود؛
- ناتوانی در باز کردن دهان (قفل فک)؛
- اسال خونی؛
- سردردل؛
- حساسیت به لمس؛
- مشکل در بلع؛
- مشکلات تنفسی؛
- تشنجهای دردناک؛
- نابناکی ضربان قلب؛
عوارض کزاز
کزاز میتواند عوارض جدی و مراتب، از جمله
- بیماری؛
- ناتوانی تنفسی؛
- ریوی؛
- ناتوانی شدید کلیه؛
- عرق؛
- سر درد؛
- ناتوانی در حرکت؛
- ارتفاع یا خ فشار خون؛
- احتشاء عضلانی قلب؛
تشخیص کزاز
تشخیص کزاز معمولا از طریق معاینه فیزیکی و بررسی سوابق پزشکی، از جمله تاریخچه تزریق واکسن، انجام میشود. تشخیص کزاز سخت است و معمولا مبتنی بر علائم یکی است.
درمان کزاز
کزاز یک بیماری تهدیدکننده- و در عدم درمان فوری، خطر مرگ بالاست. درمان شامل بستری در بیمارستان و دریافت داروهای زیر میشود
- آناتی-توکسینهای ایمونوگلوبین کزاز برای خنثیسازی سم موجود در گشت؛
- داروهای ضدتشنج مانند دیازپام؛
- آرامکننده عضلانی باکلوفن؛
- مانعهای عصبی-عضلانی؛
- آنتیبیوتیکهای پین، مترونیدازول یا تتراسایکلین؛
- تنفس مصنوعی در مشکلات تنفسی شدید؛
- واکسن (وجود پیشین کزاز ایمنی نمیدهد و باید واکسن دریافت کرد)؛
بهترین پیشگیری، دقت به ایمنی و زخمهای پوستی است. مثال در باغبانی از دستکش استفاده کنید و برای زخمهای ت یا نفوذپذیر مثل زخم خار گل سرخ، توصیههای پزشکی را دنبال کنید. همیشه بازنگری از وضعیت واکسن خود داشته باشید تا در صورت نیاز، پزشک بستر بوستر کزاز را پیشنهاد دهد.
واکسن کزاز
در برخی کشورها، واکسن کزاز بهصورت ترکیبی با واکسنهای دیگری مانند دیفتری و سحوقی تزریق میشود. این واکسنهای ترکیبی بر حسب سن تزریق میشوند. برای زخم مستعد زاز، پزشک ممکن است واکسن دوگانه دیفتری-کزاز را مقرر کند.
چگونه واکسن کزاز عمل میکند؟
واکسن کزاز شامل باکتریهای مبهت یا غیرفعال است که سیستم ایمنی را تحریک میکند تا آنتیبادی تولید کند. چرا که باکتری زنده نیست، شخص دچار کزاز نمیشود، اما ت ریسپونس ایمنی، بهطوری که جسم میتواند در مواجهه با باکتری واقعی، ارائه دهد.
نکات مهم قبل از تزریق واکسن کزاز
قبل از واکسن، باید به پزشک موارد زیر را اطلاع دهید
- حرارت بالای ۳۸.۵؛
- عکس عمل جدی به واکسن در گذشته؛
- اختلالات در ریزی;
- مشکلات عصبی؛
- سندروم گیلن-بار؛
- جراحی های تازه؛
- مصرف کورتیکواستروئیدها، داروهای سرطان یا؛
- حساسیتی الشدید؛
- بارداری؛
انواع واکسن کزاز
واکسنهای کزاز شامل
- واکسن سهگانه کزاز-دیفتری-ساحالی؛
- واکسن دوگانه کزاز-دیفتری؛
واکسن کزاز برای کودکان
در ایران، برنامه واکسن کزاز به این صورت است
- در ۲، ۴، ۶ و ۱۸ ماهگی و در ۲ سالگی، واکسن سهگانه کزاز-دیفتری-ساحالی تزریق میشود؛
- پس از ۲ سالگی، هر ۱۰ سال یک بار دوز بوستر کزاز تدارک میشود؛
واکسن کزاز برای بزرگسالان
مصونیت در برابر کزاز با کاهش مییابد، بنابراین دریافت دوز بوستر کل ۱۰ سال لازمه است. این مورد برای کسانی که در پیش دریافت نکردهاند نیز.
واکسن کزاز در بارداری
تزریق واکسن سهگانه دیفتری-کزاز-ساح در ماه سوم بارداری یا بلافاصله پس از تولد نوزاد پیشنهاد میشود.ان�. برای جزئیات بیشتر، با پزشک خود مشورت کنید.
عوارض جانبی واکسن کزاز
واکسنهای دیفتری، کزاز و سایر عوامل عاما ایمن هستند، اما ممکن است عوارض خفیف داشته باشند، از جمله
- درد، قرمزی یا ورم در محل تزریق؛
- تکیس موقت در که بدون نیاز به دارو تمیز میشود؛
- تب خفیف؛
- سرگیجه؛
- گیرش عضلانی؛
- تغییرات بینایی؛
- لرز؛
- کم بویشدن؛
- خستگی؛
- تهوع؛
- استفراغ؛
- اسهال؛
- بی خبری، گریه، خواب آلودگی و خستگی در کودکان؛
عوارض جانبی نایدر
- نوریت بازویی (درد فوق العاده در و الجزء العلوی من الذراع)؛
- عکس عمل حساسیه شدید؛
اگر عوارض جانبی پیشبینینشده، پایدار یا شدید و شما را نگران کردند، فورا به پزشک مراجعه کنید.
رفع عوارض جانبی واکسن کزاز
عوارض جانبی اکثرا خفیف و موقتی هستند و درمان نیازی ندارند. برای تسهیل بهبودی، میتوان
- م تناول الماء والسوائل؛
- لباس را در و نوزادان آزاد بگذارید؛
- پس با مشاوره پزشک،ول مصرف کنید؛
- یک پارچه برش دار بر محل تزریق بگذارید؛
شما بگویید
آیا در تعامل با میکروب کزاز سابقه دارید؟ آیا واکسن کزاز را دریافت کردهاید؟ نظرات و تجربیات خود را در قسمت دیدگاه بنویسید و این مقاله را در شبکههای اجتماعی با دوستان به اشتراک بگذارید.
