چلغوز؛ همهچیز در باره دانه کاج

چلغوز؛ دانهی کاج با ارزشهای غذایی بالا و خواص در مانی متعدد

چلغوز دانهی یک گونهی خاص از در ختان کاج است که در مناطق هند، پاکستان، افغانستان و جنگلهای غربی هیمالیا رشد میکند. این درخت شباهت زیادی به کاجهای سنگی دارد و قطر تنه آن بین سه تا چهار متر متغیر است. برگهای سوزنی و سهتایی این درخت از ویژگیهای متمایزکنندهی آن در میان سایر گونههای کاج محسوب میشود.

ارزشهای غذایی چلغوز

هر بیست و هشت گرم دانهی خشکشدهی چلغوز شامل ۱۹۱ کالری، ۱۹ گرم چربی، ۰.۶ میلیگرم سدیم، ۳.۷ گرم کربوهیدرات، ۱.۱ گرم فیبر، ۱ گرم قند و ۳.۹ گرم پروتئین است. از نظر مواد معدنی، این مقدار حاوی ۷۱ میلیگرم منیزیم، ۱.۸ میلیگرم روی، ۱.۶ میلیگرم آهن، ۲.۵ میلیگرم منگنز، ۲.۶ میلیگرم ویتامین و ۱۵.۳ میکروگرم ویتامین میباشد.

خواص در مانی و پیشگیری چلغوز

تنظیم قند خون

ترکیب پروتئین، چربیها و فیبر موجود در چلغوز باعث ثبات قند خون میشود. منیزیم در این دانه جذب گلوکز توسط انسولین را به بود میبخشد و چربیهای تکاشباعنشده میزان هموگلوبین را کاهش میدهند که هر دو عامل مؤثری در کنترل قند خون هستند.

منیزیم و آهن برای استخوان و مغز

منیزیم چلغوز از نوسانات خلقی و افسردگی پیشگیری کرده و کیفیت خواب را ارتقا میدهد. این معدن در افزایش تراکم استخوان نقش دارد و انتقال کلسیم را آسان میسازد که از در دهای مفصل پیشگیری میکند. آهن موجود در چلغوز برای ذخیره و انتقال اکسیژن حیاتی است و در یافت کافی آن در دوران با رداری باعث رشد بهتر مغز نوزاد میشود.

سلامت قلب و عروق

مصرف سه وعده یا بیشتر دانهی کاج در هفته از نارسایی قلبی و فیبریلاسیون دهلیزی پیشگیری میکند. اسید آمینه ال-آرژنین با افزایش اکسید نیتریک عملکرد اندوتلیال را به بود میبخشد و از بیماری عروق کرونر جلوگیری میکند. آنتیاکسیدانها و ترکیبات ضدالتهاب در چلغوز سلامت قلب را در کوتاه و بلندمدت تضمین میکنند.

عملکرد شناختی و پیشگیری از زوال عقل

سلامت قلب باعث میشود مواد مغذی به مغز برسد و از بیماریهایی مانند آلزایمر و پارکینسون پیشگیری شود. جایگزینی چلغوز به جای چربیهای اشباعشده در وعدههای غذایی عملکرد شناختی را به بود میبخشد و علائم افسردگی در سالمندان را کاهش میدهد.

پیشگیری از سرطان روده بزرگ

تحقیقات در کره جنوبی نشان داده که مصرف دانههای کاج، با دامزمینی و با دام در ختی احتمال بروز سرطان کولون را کاهش میدهد. فیبر و آنتیاکسیدانها هضم را آسان میکنند و امگا ۶ و سلنیوم مانع رشد عوامل سرطانزا میشوند.

کنترل وزن و سرکوب اشتها

افراد مصرفکنندهی دانههای کاج شاخص توده بدنی و دور کمر کمتری دارند. اگرچه این دانهها پرانرژیاند، اما بخشی از کالریهایشان به دلیل فیبر غیرقابلهضم جذب نمیشود. چربیهای چلغوز باعث ترشح هورمون و تولید اسید پینولنیک شده و اشتها را مهار میکنند.

مقاومت در برابر ویروسها و خواص روغن

پلیساکاریدهای چلغوز بدن را در برابر ویروسهای آنفولانزا و تبخال مقاوم میسازند. روغن این دانه خواص ضدقارچی، ضدباکتریایی و ضدفشار خون دارد و به عنوان سالمترین روغن مصرفی شناخته میشود.

سایر فواید

پروتئین چلغوز از ضعف و درد ماهیچهها پیشگیری میکند. اسید پینولنیک نشانگرهای التهابی را کاهش داده و از بیماریهای مزمن جلوگیری میکند. ویتامین و اسکوآلن کلسترول بد را کاهش و کلسترول خوب را افزایش میدهند. آنتیاکسیدانهایی مانند لیکوپن، کاروتنوئید و توکوفرول پوست را سالم نگه میدارند. روی و ویتامین در چلغوز کیفیت اسپرم را به بود بخشیده و سیستم ایمنی را تقویت میکنند.

مضرات و احتیاطات

واکنشهای حساسیتی

برخی افراد واکنشهای حساسیتی از خفیف تا شدید (شوک آنافیلاکسی) به چلغوز نشان میدهند. کسانی که به گردههای کاج یا با دامزمینی حساسیت دارند، احتمالا به چلغوز نیز حساسیت خواهند داشت. علائم شامل تنگی نفس، که یر، استفراغ، تورم لب و صورت است که نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارد.

سندرم دانهی کاج

این سندرم نادر باعث طعم فلزی و تلخ در دهان میشود که دو تا چهار هفته باقی میماند. پرهیز از مصرف چلغوز راه پیشگیری از این عارضه است.

نحوهی مصرف و نگهداری

چلغوز را میتوان خام، سرخشده یا همراه با سالاد مصرف کرد. به دلیل چربیهای غیراشباع، این دانه به سرعت فاسد میشود و نباید بیش از چند ماه نگهداری شود. یخچال یا فریزر ماندگاری را افزایش میدهد. بوی ترش یا کپکزده بودن نشانهی فساد است. دانههای بوداده ماندگاری بیشتری نسبت به خام دارند.

پرسشهای متداول

آیا هر درخت ک چلغوز میدهد؟

حدود بیست گونه کاج وجود دارد که دانههای بزرگشان قابل برداشت است. محبوبترینها نوع کرهای، پینیون و سنگی هستند. همه دانههای کاج خوراکی نیستند، بنابراین شناخت گونه ضروری است.

چگونه دانه را جدا کنیم؟

پس از خشک شدن میوه کاج، پوسته سخت شکسته شده و دانهها به را حتی جدا میشوند.

خرید و قیمت

چلغوز را میتوان از فروشگاههای اینترنتی یا خشکبارها خرید. قیمت بر اساس وزن بستهها تعیین میشود و در سایتهای فروش قابل استعلام است.