دیسپارونی چیست و چگونه زندگی زناشویی را تحت تأثیر قرار میدهد؟

دیسپارونی؛ علل، انواع و روشهای درمان رابطه جنسی دردناک در زنان و مردان

دیسپارونی چیست و چگونه زندگی زناشویی را تحت تأثیر قرار میدهد؟

دیسپارونی دردی مداوم و عودکننده در ناحیه تناسلی یا لگن است که قبل، حین یا پس از رابطه جنسی رخ میدهد و امکان آمیزش را سخت یا غیرممکن میسازد. این عارضه بیشتر در زنان مشاهده میشود و اثرات روانی آن اغلب سنگینتر از درد جسمانی است. برخی زنان درد را در سطح دهانه واژن (دیسپارونی سطحی) و برخی در عمق لگن نزدیکی دهانه رحم (دیسپارونی عمیق) حس میکنند.

انواع دیسپارونی بر اساس محل و زمان درد

پزشکان دیسپارونی را به دو دسته اصلی تقسیم میکنند درد ورودی که با اولین دخول در واژن آغاز میشود و درد عمیق که در زمان نفوذ عمیقتر و در پوزیشنهای خاص تشدید میگردد. از نظر زمانبندی نیز چهار گونه شناخته شدهاند درد اولیه از آغاز رابطه، درد ثانویه که پس از مدتی رابطه ظاهر میشود، درد کامل که در همه روابط وجود دارد و درد موقعیتی که تنها در شرایط خاصی رخ میدهد.

علل اصلی دیسپارونی در زنان

شایعترین عامل عدم روانشدن کامل واژن است که با پیشنوازی و استفاده از ژلهای پایهآب برطرف میشود. سایر علل عبارتند از آتروفی واژن ناشی از یائسگی یا تغییرات هورمونی، واژینیسموس (اسپاسم ناخواسته عضلات واژن)، عفونتهای قارچی و باکتریایی، آندومتریوز، کیستهای تخمدان، بیماری التهابی لگن، بارداری خارج از رحم، افت استروژن، بیماریهای مقاربتی، ولوودینیا (درد مزمن فرج)، صدمههای زایمان یا اپیزیوتومی، اختلالات پوستی و عوامل روانی مانند اضطراب، افسردگی، سابقه آزار جنسی و خودباوری پایین.

علل رابطه جنسی دردناک در مردان

خشکی محیط واژن میتواند برای مردان نیز دردناک باشد. عوامل مردانه شامل صدمه پوست ختنهگاه، عفونتهای مخمری و مقاربتی، بیماری پیرونی (خمیدگی آلت) و نعوظ دردناک طولانیمدت (پریاپیسم) میباشد.

نشانههای هشداردهنده که نباید نادیده گرفته شوند

درد شدید در لحظه دخول، درد نابضانی یا غیرقابل تحمل پس از رابطه، حس سوزش و گرفتگی در لگن از مهمترین علائم دیسپارونی هستند. بسیاری از زوجها سالها با این مشکل کنار میآیند بدون اینکه بدانند قابل درمان است.

روشهای تشخیص دیسپارونی

پزشک با بررسی سوابق پزشکی و معاینه فیزیکی لگن، واژن و رکتوم، تست پاپ اسمیر و در صورت نیاز نمونهبرداری از مایع واژن و ادرار اقدام به تشخیص میکند. سونوگرافی ترانسواژینال تصویر دقیقتری از اعضا فراهم میکند. در موارد نادر لاپاراسکوپی و جلسات مشاوره روانشناختی برای تشخیص ریشههای روانی به کار میروند.

رویههای درمانی پزشکی و غیرپزشکی

درمان به علت بستگی دارد. درد ناشی از زایمان معمولا تا شش هفته خودبهخود بهبود مییابد. خشکی واژن با روانکنندههای پایهآب کنترل میشود. در موارد عفونتی، آنتیبیوتیک، ضدقارچ یا کورتیکواستروئید تجویز میگردند. کمبود استروژن با قرص، کرم یا حلقه واژینال و داروهای غیراستروژنی مانند اسپمیفن مدیریت میشود. مشاوره زوجی و رواندرمانی در موارد ریشه روانی موثر است. تمرینات کگل، مراقبت بهداشتی، خالی کردن مثانه قبل از رابطه و استفاده از مسکن در موارد لزوم اقدامات خانگی پیشگیرانه محسوب میشوند.

جمعبندی و توصیه نهایی

درد در حین رابطه جنسی یکی از مهمترین عوامل بیمیلی و سردی در زندگی زناشویی است. پنهان کردن این مشکل درمان را به تعویق میاندازد. مشورت با پزشک متخصص، بیان دقیق مکان، زمان و پوزیشنهای دردناک، کلید تشخیص سریع و درمان موثر است. از گفتن جزئیات با پزشک خجالت نکنید؛ حق شما است زندگی بیدرد و لذتبخش داشته باشید.