توکسوپلاسموز؛ همه‌چیز درباره این بیماری مشترک گربه و انسان

بیماری توکسوپلاسموز علائم، روشهای ابتلا و روشهای پیشگیری

اگر طرفدار نگهداری حیواناتی مثل گربه هستید، شاید اسم بیماری توکسوپلاسموز به گوشتان خورده باشد. این بیماری نوعی عفونت انگلی است که انگلی به همین نام عامل ایجادش است. اصلیترین علت ابتلا به توکسوپلاسموز تماس با مدفوع گربه آلوده به این انگل است، اما میدانید سایر روشهای ابتلا به توکسوپلاسموز چیست و چه علائم و راه در مانی دارد؟ برای کسب اطلاعات بیشتر در این باره تا انتهای مقاله با ما همراه با شید.

توکسوپلاسموز چیست؟

توکسوپلاسموز نوعی بیماری عفونی است که به سبب انگل توکسوپلاسما گاندی ایجاد میشود. این انگل در مجرای گوارشی گربه زاد وولد میکند. انسان با تماس مستقیم یا غیرمستقیم با مدفوع گربه یا مصرف گوشت نیمپز میتواند به این بیماری مبتلا شود. بیشتر افراد در زمان ابتلا به عفونت علائمی ندارند، اما زمانی که سیستم ایمنی به انگل حمله میکند، انگل کیستهایی در بدن ایجاد میکند و میتواند غیرفعال داخل این کیستها زندگی کند. با گذشت زمان و مساعدشدن شرایط انگل دوباره فعال میشود و میتواند شما را بیمار کند.

انواع روشهای ابتلا به توکسوپلاسموز

معمولا از طریق تماس با چیزهای آلوده به انگل توکسوپلاسموز به این بیماری مبتلا میشویم، از جمله

• تمیز کردن فضولات گربه؛
• باغبانی در خاکی که گربه در آن مدفوع کرده است؛
• نوشیدن آب نجوشیده یا تصفیهنشده؛
• مصرف میوه و سبزیجات نشسته؛
• مصرف گوشت نیمپز یا گوشتی که به خوبی در یخچال نگهداری نشده است.

میزان شیوع توکسوپلاسموز

به نظر میرسد در دنیا از هر ۳ نفر ۱ نفر به انگل توکسوپلاسموز آلوده با شد، اما بیشتر این افراد علائمی ندارند.

علائم توکسوپلاسموز

از آنجایی که انگل در بدن شما پنهان میشود، ممکن است علائم آن در ابتدای ایجاد عفونت یا بعدا بروز کنند. بعضی افراد بعد از ورود اولیه انگل به بدن علائمی شبیه آنفولانزا دارند، اما در بیشتر موارد سیستم ایمنی بدون ایجاد علامت عفونت اولیه را از بین میبرد.

زمانی که انگل در کیست پنهان و غیرفعال میشود، علائمی ندارید و حتی با فعالیت مجدد انگل ممکن است علامتی نداشته با شید. اما اگر سیستم ایمنی بدن شما ضعیف با شد، ممکن است علائم ابتلا به عفونت اولیه را داشته با شید. همچنین علائم توکسوپلاسموز با توجه به محل فعالیت انگل متفاوت است و بر اساس اینکه عفونت جدید است، دوباره فعال شده یا مادرزادی است علائم متفاوتی بروز میکنند.

علائم توکسوپلاسموز چشمی

این عفونت در یک یا هر دو چشم ایجاد میشود و در نوجوانان و افرادی که با این بیماری به دنیا آمدهاند شایع است. در موارد نادر، علائم در اولین مواجهه با انگل ایجاد میشود و علائم مختلفی دارد از جمله

علائم توکسوپلاسموز حاد

توکسوپلاسموز حاد در پاسخ به عفونت اولیه ناشی از انگل ایجاد میشود و ممکن است علائمی شبیه علائم آنفولانزا ایجاد کند، از جمله

• تب؛
• خستگی؛
• درد عضلانی؛
• درد یا ورم گرههای لنفاوی گردن یا زیربغل؛
• گلودرد؛
• بزرگشدن کبد و طحال؛
• توکسوپلاسموز چشمی.

علائم توکسوپلاسموز دوبارهفعالشده

اگر سیستم ایمنی ضعیف دارید، ممکن است انگل در زمانی که بدن شما توانایی مبارزه با عفونت را ندارد، دوباره فعال شود. این اتفاق ممکن است برای مبتلایان به ایدز، سرطان یا افرادی بیفتد که از داروهای سرکوب ایمنی استفاده میکنند. فعالیت مجدد توکسوپلاسموز معمولا علائم مربوط به مغز و ستون فقرات (سیستم عصبی مرکزی) را به همراه دارد، از جمله

• سردرد؛
• گیجی؛
• تشنج؛
• تب؛
• فلج صورت؛
• تغییر دید؛
• بیحسی؛
• ضعف یا از دست دادن مهارت حرکتی؛
• آنسفالی توکسوپلاسمی؛
• کما.

علائم توکسوپلاسموز مادرزادی

توکسوپلاسموز مادرزادی از مادر با ردار به جنین منتقل میشود. بعضی از نوزادان در بدو تولد هیچ علائمی ندارند، اما ممکن است علائم به مرور نمایان شوند از جمله

• یرقان؛
• جوش؛
• بزرگ شدن کبد و طحال؛
• کاهش بینایی، درد چشم یا حساسیت به نور؛
• تجمع کلسیم در مغز؛
• جمع شدن مایع در مغز؛
• کوچک یا بزرگ شدن اندازه سر؛
• تشنج؛
• تغذیه ضعیف؛
• ورم گره لنفاوی؛
• وزن کم هنگام تولد؛
• تأخیر در رشد مهارت حرکتی؛
• تأخیر یا تفاوت در یادگیری؛
• توکسوپلاسموز چشمی؛
• کاهش شنوایی؛
• ناتوانی ذهنی.

عوارض توکسوپلاسموز

همه افراد ممکن است به این بیماری مبتلا شوند، اما بیشتر افراد علائمی ندارند. در واقع معمولا بدون اینکه شما اطلاعی داشته با شید، بدن شما با انگل مبارزه میکند. توکسوپلاسموز بیشتر برای خانمهای با ردار و افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، مثل افراد مبتلا به ایدز یا سرطان، خطرناک است.

همچنین ممکن است اندامهای مختلف بر اثر این بیماری آسیب ببینند، از جمله

• قلب؛
• کبد؛
• پانکراس؛
• روده بزرگ؛
• بیضه.

هرچند این انگل برای تولیدمثل به گربه نیاز دارد، به نظر نمیرسد که داشتن گربه حتما ابتلا به این عفونت را افزایش دهد.

توکسوپلازموز در با رداری

اگر در دوران با رداری یا کمی قبل از آن دچار توکسوپلاسموز شوید، انگل میتواند از طریق جفت به جنین منتقل شود. این مسئله خطر سقط، مردهزایی یا مشکلات جدی مربوط به جنین را افزایش میدهد. بعضی از عوارض تولد با توکسوپلاسموز مشکلات بینایی، کوری، تأخیر رشد و مشکلات یادگیریاند.

توکسوپلاسموز و نقص ایمنی

اگر ایدز یا سرطان دارید یا از داروهای سرکوبکننده ایمنی استفاده میکنید، سیستم ایمنی شما نمیتواند با عفونتی مثل توکسوپلاسموز مبارزه کند. عفونت جدید یا فعال شدن مجدد عفونت ممکن است عوارض خطرناکی برای افرادی با سیستم ایمنی ضعیف ایجاد کند.

اگر در گذشته توکسوپلاسموز داشتهاید، این انگل درون کیستهایی در بدن شما زندگی میکند. زمانی که سیستم ایمنی شما ضعیف است، انگل میتواند دوباره فعال شود و شما را بیمار کند. توکسوپلاسموز در ماننشده میتواند موجب آسیبدیدن اندام افرادی با نقص ایمنی شود. این مسئله حتی ممکن است موجب مرگ شود.

تشخیص توکسوپلاسموز

برای تشخیص توکسوپلاسموز ممکن است پزشک معاینه فیزیکی انجام دهد و در باره علائمتان سؤال کند. همچنین ممکن است با انجام آزمایش توکسوپلاسموز تشخیص داده شود. شاید پزشک برایتان آزمایش خون، نمونهگیری و تصویربرداری تجویز کند و در صورت با رداری، آزمایش آمینوسنتز و سونوگرافی بنویسد. در آزمایش خون با استفاده از آنتیبادی حضور انگل مشخص میشود. اگر جواب آزمایش مثبت شد، یعنی در حال حاضر عفونت فعال انگل را دارید. همچنین میتوان از آزمایش مولکولی برای بررسی دیانای انگل استفاده کرد.

درمان توکسوپلاسموز

این مع ترکیبی از داروهای ضدانگل و آنتیبیوتیک در مان میشود. این داروها از رشد و تولیدمثل انگل در بدن جلوگیری میکنند. همچنین برای کاهش عوارض جانبی داروهای ضدانگل فولینیک اسید تجویز میشود. معمولا برای در مان توکسوپلاسموز افرادی که علائمی ندارند یا سیستم ایمنیشان ضعیف نیست اقدامی انجام نمیشود. در مان تنها زمانی که انگل فعال است انجام میشود و نمیتوان کیست حاوی انگل را از بین برد.

داروییهای تجویزی

معولا برای در مان توکسوپلاسموز از داروهای مختلفی استفاده میشود، از جمله

• پیریمیتامین؛
• سولفادیازین؛
• آتوواکون؛
• اسپیرامایسین؛
• تریمتوپریم-سولفامتوکسازول؛
• کلینداماسین؛
• لوکوورین.

دوره در مان

بیشتر دورههای در مان توکسوپلاسموز ۲ تا ۶ هفته زمان میبرند، اما ممکن است بعد از چند روز حالتان بهتر شود. از طرفی حدود ۳ هفته تا ۶ ماه زمان میبرد که آسیبهای مغزی ناشی از انگل کاملا به بود یابند.

حتی اگر حالتان بهتر شد هم باید دوره در مان را کامل کنید تا مطمئن شوید انگل کاملا نابود شده است. اگر با ردارید و توکسوپلاسموز شما تشخیص داده شده است، احتمالا تا انتهای با رداری باید دارو مصرف کنید. دوره در مان برای افرادی با سیستم ایمنی ضعیف نامحدود است.

پیشگیری از توکسوپلاسموز

آماده کردن مناسب غذا و شستن دستها از مهمترین نکات پیشگیری از توکسوپلاسموز هستند. همچنین بهتر است این نکات را رعایت کنید

• قبل از مصرف گوشت به خوبی آن را منجمد کنید و بپزید؛
• قبل از مصرف میوهها و سبزیجات به خوبی آنها را بشوید یا پوست بگیرید؛
• تخته برش، پیشخوان و ظرفها را به خوبی با آب و صابون بشوید؛
• شیر غیرپاستوریزه مصرف نکنید؛
• غذاهای در یایی خام یا نیمپز مصرف نکنید؛
• آب تصفیهنشده ننوشید؛
• موقع کار با خاک و ماسه دستکش دست کنید و بعد از کار دستتان را با آب و صابون بشوید؛
• گوشت خام و نیمپز به گربه ندهید؛
• محل زندگی گربه را روزانه تمیز کنید. برای این کار دستکش دست کنید و بعد از آن دستتان را با آب و صابون بشوید؛
• گربه را فقط در خانه نگه دارید.

اگر با ردارید یا سیستم ایمنی ضعیفی دارید، موارد زیر را رعایت کنید

• در صورت امکان خودتان ظروف گربه را عوض نکنید؛
• اگر لازم است ظروف گربه را عوض کنید، دستکش دست کنید و بعد از آن دستهایتان را با آب و صابون بشوید؛
• از آوردن گربه جدید یا گربه ولگرد خودداری کنید.

سؤالات رایج

۱. آیا توکسوپلاسموز کامل از بین میرود؟

خیر. به دلیل ایجاد کیست، این بیماری کامل در مان نمیشود. دارو میتواند عفونت فعال را در مان کند، اما کیست را از بین نمیبرد. اگر سیستم ایمنی سالمی داشته با شید، کیست نباید دوباره فعال شود. اما اگر سیستم ایمنی شما ضعیف باشد یا توکسوپلاسموز مادرزادی داشته با شید، انگل میتواند در آینده دوباره فعال شود و شما را بیمار کند.

۲. در صورت ابتلا به توکسوپلاسموز چطور از خودم مراقبت کنم؟

اگر توکسوپلاسموز شما تشخیص داده شد، به علائمتان دقت کنید. اگر کودک شما دچار توکسوپلاسموز مادرزادی است با پزشک اطفال صحبت کنید و روند در مان مناسب را در پیش بگیرید.

۳. چطور متوجه شوم گربهام توکسوپلاسموز دارد؟

برخلاف انسان، معمولا علائم توکسوپلاسموز در گربه نمایان نمیشود. اگر در این باره سؤالی دارید، از دامپزشک بپرسید.

۴. اگر با ردار باشم یا سیستم ایمنی ضعیفی داشته باشم با گربهام چهکار کنم؟

در این شرایط نیازی نیست گربه را از خانه بیرون کنید. میتوانید برای کاهش احتمال ابتلا به توکسوپلاسموز نکات ایمنی را کنید.

شما بگویید

شما چقدر با توکسوپلاسموز آشنایی دارید؟ آیا تا بهحال به این بیماری مبتلا شدهاید؟ در صورت تمایل، میتوانید تجربه و نظرتان را در قسمت ارسال دیدگاه برایمان بنویسید و این مطلب را از طریق شبکههای اجتماعی با دوستانتان به اشتراک بگذارید.

هشدار! این مطلب صرفا جنبه آموزشی دارد و برای استفاده از آن لازم است با پزشک یا متخصص مربوطه مشورت کنید. اطلاعات بیشتر

_urlhttps://www.chetor.com/292231-%D8%AA%D9%88%DA%A9%D8%B3%D9%88%D9%BE%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%85%D9%88%D8%B2/