تغذیه شهودی: روشی در تضاد با فرهنگ رژیمگرفتن
تغذیه شهودی نوعی سبک زندگی است که در روزهای اخیر در شبکههای اجتماعی طرفداران بسیاری یافته است. این رویکرد برای کسانی که از رژیمهای سختگیرانه خسته شدهاند جذاب به نظر میرسد، زیرا هیچکس دوست ندارد او را در مورد نوع، زمان و مقدار غذا محدود کند. در این مقاله تمام نکات ضروری درباره غذا خوردن شهودی را به زبان ساده توضیح میدهیم.
غذا خوردن شهودی چیست؟
همه ما به عنوان غذاخواران شهودی به دنیا میآییم. در دوران نوزادی، تفاوتهای جزئی میان درشتمغذیها و ریزمغذیها برای ما اهمیتی ندارد. وقتی گرسنه هستیم غذا میخوریم و وقتی سیر میشویم از خوردن دست میکشیم.
تغذیه شهودی روشی بسیار ساده است. در این سبک هیچ غذایی ممنوع نیست و شما با تمام غذاها در صلح هستید. برخلاف رژیمهای سنتی که برخی غذاها را محدود یا ممنوع میکنند، در تغذیه شهودی مفهوم غذاهای خوب و بد وجود ندارد. به جای آن باید به ندای درونی خود گوش دهید و هر آنچه را که بدنتان مناسب میداند بخورید.
ممکن است فکر کنید این سبک یعنی میتوانید هر زمان و هرچه دلتان میخواهد بخورید، اما واقعیت این نیست. کارشناسان معتقدند غذا خوردن شهودی به معنای بهرهگیری از توانایی طبیعی بدن است. بدن شما قابلیت دارد به شما بگوید چه زمانی گرسنه و چه موقع سیر هستید.
هنگامی که به صورت شهودی غذا میخورید، به کاهش یا افزایش وزن برای داشتن ظاهر خاصی فکر نمیکنید. در عوض روی غذاهایی تمرکز میکنید که برای سلامت جسمی و روانی شما بهترین هستند.
تغذیه شهودی چگونه انجام میشود؟
غذا خوردن شهودی یعنی تمام پیامهای منفی که جامعه درباره غذا و خوراکیها به شما القا میکند را فراموش کنید. همه ما یک غذاخور حرفهای درون خود داریم که در فرهنگ رژیمهای غذایی دفن شده است. با رژیمگرفتن از قوانین سختگیرانه پیروی میکنید، اما با تغذیه شهودی به نشانههای گرسنگی درون خود گوش میدهید.
اگر سالها زمان خود را صرف رژیمهای غذایی و پیروی از قواعد سفتوسخت آنها کردهاید، یادگیری تشخیص و اعتماد به نشانههای گرسنگی برایتان چالشبرانگیز خواهد بود. بنابراین بهتر است به جای تلاش برای شروع ناگهانی، ده راهکار موثر را که در ادامه مطرح میکنیم امتحان کنید.
۱. رژیمهای غذایی مرسوم را نپذیرید
آیا تا به حال به تمام پیامهایی که درباره غذا و رژیم غذایی میشنوید دقت کردهاید؟ از شبکههای اجتماعی گرفته تا تبلیغات و حتی گفتوگوی دوستان، همهجا درباره آخرین رژیمهای مد روز و محصولات رژیمی صحبت میشود. نپذیرفتن رژیمها به معنای کنار گذاشتن هر چیزی است که به رژیمگرفتن مربوط میشود. سبک غذا خوردن شهودی تمام رژیمهای غذایی و هر آنچه را که برای بدن مضر میداند با قاطعیت رد میکند.
بر اساس این سبک، باید بتوانید تشخیص دهید که چه زمانی تحت تأثیر فرهنگ رژیمهای غذایی هستید. دقت کنید که هر چند وقت یکبار تبلیغاتی درباره رژیم، مقالاتی درباره سبکهای تغذیه ناسالم و حتی صحبتهای کسی که از کاهش وزن خود خوشحال است را میبینید و میشنوید. احتمالا حیرتزده خواهید شد وقتی متوجه میشوید که تقریبا به هر طرف نگاه میکنید، موضوع همین است.
۲. هر وقت گرسنهید غذا بخورید
رژیمهای طولانیمدت به ما میآموزند که نشانههای گرسنگی را نادیده بگیریم. با این حال گرسنگی واکنشی بیولوژیکی است و شما سایر واکنشهای بیولوژیکی بدنتان را نادیده نمیگیرید، درست است؟ شما سعی نمیکنید که تنفس، پلکزدن یا میل به ادرار کردن را سرکوب کنید، اما سعی میکنید به گرسنگی توجهی نکنید.
کارشناسان سبک تغذیه شهودی معتقدند گرسنگی دشمن شما یا چیزی نیست که مجبور به اجتناب از آن باشید. غذا خوردن شهودی یعنی توجه به گرسنگی و یادگیری برطرف کردن آن. مثلا اگر میدانید که اغلب گرسنه میشوید، باید مقداری آجیل یا دانه خوراکی در جیب یا کیف خود داشته باشید تا موقعی که احساس میکنید بدخلق شدهید، آن را بخورید.
مهم است که این سوالات را از خود بپرسید
- گرسنه چه چیزی هستید؟
- گرسنگی شما حاکی از نیاز یا علاقه به چه غذایی است؟
به همین سادگی تمرین کنید که وقتی گرسنهید، غذا بخورید و سعی کنید بفهمید بدنتان به چه غذایی نیاز دارد.
۳. به سیری خود توجه کنید
این اصل از سبک تغذیه شهودی به رضایت جسمانی شما مربوط میشود. آیا بدن شما آنچه را نیاز دارد از غذایی که میخورید دریافت میکند؟ بدنتان سیگنالهایی میفرستد تا متوجه گرسنگی یا سیری خود شوید. مثلا شما هنوز غذای داخل بشقابتان را تمام نکردهید، اما احساس سیری میکنید. در این حالت به جای اینکه به خودتان فشار بیاورید تا غذایتان تمام شود، غذا خوردن را متوقف کنید.
به بدن خود توجه کنید تا متوجه نشانههای سیری شوید و اینکه جسمتان راضی شده است یا نه. آیا آنچه میخورید با بدن و گرسنگی شما همخوانی دارد؟ به میزان گرسنگی خود از ۱ تا ۱۰ نمره دهید تا همه چیز روشن شود.
۴. غذاهایی را انتخاب کنید که به شما احساس خوبی میدهند

آیا چیزی را میخورید که باید بخورید یا غذایی را میخورید که شما را خوشحال میکند؟ پاسخ بسیاری از ما گزینه اول است. هرچند غذا خوردن برای ارضای نیازی بیولوژیکی است، غذاهایی که انتخاب میکنید نیز باید کمی شما را خوشحال کنند. غذا خوردن باید تجربهای لذتبخش باشد و از طریق آن بتوانید طعمهای شادیبخش را بچشید. اگر چیزی که میخورید شما را راضی نمیکند، احتمالا نشانه این است که آنچه را در آن لحظه برای شما مناسب است، نمیخورید.
مثلا ممکن است احساس کنید که چیزی ترد و سالم میخواهید. پس باید میانوعدهای مانند کرفس و کره بادامزمینی بخورید.
۵. به احساسات خود احترام بگذارید
طبق شعاری معروف، غذا احساسات را اصلاح نمیکند. با این حال ما اغلب غذا میخوریم چون بیحوصله، پراسترس، مضطرب یا غمگینیم. در واقع برای این کار دلایلی احساسی داریم. غذا و احساسات ما در هم تنیدهاند. بنابراین باید راههایی مثل یوگا، مطالعه و پیادهروی برای حواسپرتی، آرامش و کنار آمدن با احساسات خود بیابید و این راهها نباید شامل غذا خوردن باشند.
مثلا زمانی که دچار استرس میشوید، دنبال آبنبات میگردید. با این حال اگر کمی فکر کنید، متوجه میشوید که این آبنبات چیزی نیست که به آن نیاز دارید، بلکه راهی برای رسیدن به آرامش است. به جای این کار، میتوانید چند دقیقه حرکات یوگا انجام دهید.
۶. با غذا آشتی کنید
شاید سالها است که تکهای نان نخوردهید یا پس از ساعت ۷ بعدازظهر حتی فکر غذا خوردن را هم نکردهید. سبک تغذیه شهودی از شما میخواهد که چنین قوانینی را بشکنید و کاملا نادیده بگیرید.
صلح و آشتی با غذا به این معناست که مبارزه با غذا را کنار بگذارید. مثلا ممکن است رژیم غذایی به شما بگوید که حتما برنج قهوهای بخورید و شما با وجود علاقه به برنج سفید، برنج قهوهای میخورید. با درک این نکته که الگوی کلی غذا خوردن شما بیش از هر وعده غذایی دیگری بر سلامت شما اثر میگذارد، گاهی برنج سفید هم خواهید خورد.
۷. مأمور مواد غذایی را به چالش بکشید

آیا تا به حال برایتان اتفاق افتاده است که در یک جشن تولد تکهای کیک بخورید و بعد به خاطر این کار خود را سرزنش کنید؟ یا برای ناهار سالاد بخورید و خود را برای این کار تحسین کنید؟ اگر پاسخ شما به این سوالات مثبت است، شما مأمور مواد غذایی خود را به خوبی میشناسید. این مأمور همان صدایی است که در ذهنتان از آنچه میخورید انتقاد میکند یا به شما آفرین میگوید. غذاهای خوب یا بد وجود ندارد. اگر اینطور فکر میکنید، دچار دگرگشت زبانی شدهید.
۸. به بدن خود احترام بگذارید
رژیم غذایی و ورزش کردن در اندازه و شکل بدن شما نقش مهمی دارند، اما چیزهای مهمتری مانند ژنها هم وجود دارند. هریک از ما با دیگری تفاوت دارد و ما به شدت تحت تأثیر طرح ژنتیکی خود هستیم. ما نمیتوانیم رژیم بگیریم تا به بدنی برسیم که برای ما ساخته نشده است.
مثلا ممکن است که کمدی پر از لباسهایی داشته باشید که دیگر اندازه شما نیستند. با این حال آنها را میخرید، چون امیدوارید که یک روز آنها را بپوشید. بر اساس سبک تغذیه شهودی، باید این لباسها را به دیگران اهدا کنید و کمد خود را از لباسهایی پر کنید که به شما احساس خوبی میدهند.
۹. تحرک داشته باشید
اگر تحرک داشتن را با ورزش کردن و متعاقبا ترس یکی میدانید، رژیمهای غذایی مقصرند. برای کالری سوزاندن راههای دیگری به جز ورزش کردن نیز وجود دارند که به شما احساس خوبی میدهند. در سبک غذا خوردن شهودی، این تحرک شماست که اهمیت دارد نه ورزش کردن. مثلا دویدن بیشتر از پیادهروی کالری میسوزاند، اما شما دویدن را دوست ندارید و فکر میکنید که پیادهروی لذتبخشتر است. بنابراین باید پیادهروی کنید.
۱۰. با تغذیهای ملایم علم را بپذیرید
اصل دیگر غذا خوردن شهودی به هماهنگ کردن خود با نیازهای درونی مربوط میشود، با این حال تغذیه شهودی از شما نمیخواهد که آنچه را درباره تغذیه یاد گرفتهید فراموش کنید. این اصل از شما میخواهد که برای درک نیازهای بدن خود به علم روی آورید. در واقع باید احساس درونی خود به آنچه میخورید با علم تغذیه ترکیب کنید تا بفهمید که چه انتخابهای غذاییای موجب سلامت شما میشوند.
آیا تغذیه شهودی همان غذا خوردن آگاهانه است؟
این دو سبک تغذیه شباهتهای بسیاری دارند. هر دو روش آگاهی به تجربیات درونی و بیرونی شما درباره غذا خوردن را تشویق میکنند. غذا خوردن آگاهانه به معنای توجه به هر تجربهای از غذا خوردن مانند طعم، احساسات، افکار و نحوه واکنش بدن به غذا است.
تفاوت اصلی میان این دو سبک تغذیه به اصول غذا خوردن شهودی برمیگردد. این سبک غذایی فرهنگ رژیمگرفتن را کاملا رد میکند.
کلام آخر
اگر به دنبال سبکی غذایی برای کاهش وزن هستید، تغذیه شهودی به شما کمکی نمیکند. هدف از این سبک غذایی کاهش وزن نیست، بلکه اصول دهگانه آن به شما کمک میکنند کاری را انجام دهید که بدنتان صلاح میداند. در حقیقت نکته مهم همین است که بدن شما هر آنچه را نیاز دارد دریافت کند. بنابراین این سبک غذایی برای کسانی که رژیمهای غذایی مرسوم را کنار نمیگذارند و هنوز به آنها پایبندند، اصلا مناسب نیست.

