تب روماتیسمی، بیماری خودایمنی جدی علما، علائم و درمان
تب روماتیسمی نوعی بیماری خودایمی و التهابی است که زمانی رخ میدهد که عفونت گلودرد استرپتوکوکی یا مخملک درماننشده باقی بماند. این بیماری میتواند باعث التهاب بافتهای مختلف مانند مفاصل و قلب شود. یکی از شایعترین علائم، راش پوستی قرمز و ناهموار است. در ادامه کاملترین اطلاعات درباره این عارضه را شامل جزئیات، علائم و روشهای درمان میخوانید.
تب روماتیسمی چیست؟
تب روماتیسمی ی بیماری خودایمنی نادر است که باعث التهاب بافتها و اندامهای بدن میشود. این عارضه که تب روماتیسمی حاد نیز شناخته میشود، زمانی بروز میکند که سیستم ایمنی فرد به عفونتهایی نظیر گلودرد استرپتوکوکی یا مخملک، که درماننشده بوده، واکنش نشان دهد. اگر این عفونتها درمان نشوند، ممکن است سیستم ایمنی بدن به بافتهای سالم بدن حمله کند و باعث تورم و التهاب شود. از هر کس ممکن است دچار تب روماتیسمی شود، اما این عارضه بیشتر کودکان و نوجوانان در گروهعمار ۵ تا ۱۵ سال را درگیر میکند.
علائم تب روماتیسمی چیست؟
علائم رایج این بیماری عبارتند از
- تب;
- درد عضلانی;
- قرمزی و ورم لوزهها;
- سردردهای بیدلیل و مداوم;
- درد قفسه سینه یا ضربان غیرطبیعی قلب;
- برجستگیهای کوچک زیر پوست;
- قرمزی و ورم مفاصل (مخصوصا زانوها، مچ پا و آرنج);
- احساس خستگی بیش از حد در تمام ساعات شبانهروز;
- حرکات تند و بیاختیار بدن (بیشتر در دستها، پاها و صورت).
علل تب روماتیسمی
تب روماتیسمی ی واکنش دفاعی سیستم ایمنی بدن است که باعث میشود با بافتهای سالم مبارزه کند. عفونت گلودرد استرپتوکوکی یا مخملک درماننشده این واکنش دفاعی را تحریک میکنند. ارتباط بین عفونت استرپتوکوکی و تب روماتیسمی دقیقا مشخص نیست، اما به نظر میرسد باکتریها سیستم ایمنی را فریب میدهند تا به بافتهای سالم حمله کنند. سیستم ایمنی بدن همیشه باکتریهای عامل عفونت را هدف قرار میدهد، اما در این عارضه سیستم ایمنی به اشتباه به بافتهای سالم مخصوصا قلب، مفاصل، پوست و سیستم عصبی مرکزی حمله میکند. این واکنش سیستم ایمنی منجر به تورم بافتها (التهاب) میشود.
عوامل زمینهساز این بیماری
برخی عوامل احتمال ابتلا فرد به این عارضه را افزایش میدهند، مانند
- سن این عارضه بیشتر کودکان یا نوجوانان گروهعمار ۵ تا ۱۵ ساله را مبتلا میکند.
- سابقه خانوادگی اگر فردی در خانواده تب روماتیسمی داشته باشد، سایر اعضای خانواده نیز ممکن است به آن مبتلا شوند.
- حضور در مناطق شلوغ باکتریها در مکانهای شلوغ راحتتر پخش میشوند.
- ضعف سیستم ایمنی ضعف سیستم ایمنی فرد را در برابر این عارضه آسیبپذیرتر میکند. کودکان که مدام به عفونتهای استرپتوکوکی مبتلا میشوند، ممکن است بیشتر مستعد ابتلا به تب روماتیسمی باشند.
- محل زندگی بیشتر افراد مبتلا به تب روماتیسمی در مکانهایی زندگی میکنند که منابع بهداشتی و پزشکی محدودی دارند، مانند کشورهای فقیر. مرتفع میشود که زندگی در منطقهای که مراقبتهای پزشکی یا دارویی در دسترس نیست، کودکان را در معرض ابتلا به این عارضه قرار دهد.
تب روماتیسمی چه تأثیری بر سلامت قلب دارد؟
معمولا این عارضه تأثیری بر سلامت قلب ندارد، اما ممکن است گاهی به بافتهای قلب، بهویژه دریچههای آن، آسیب بزند. با گذشت زمان، ممکن است این عارضه آسیب دائمی و جبرانناپذیری به قلب وارد کند که پزشکان آن را روماتیسم قلبی یا نارسایی احتقانی قلب مینامند. آسیب قلبی ممکن است ۱۰ تا ۲۰ سال پس از تب روماتیسمی بروز کند.
تشخیص تب روماتیسمی
اگر فرد بیش از چند روز گلودرد داشته است، باید به پزشک مراجعه کرد. آزمایش سریع استرپتوکوکی یا کشت گلوی آزمایشهای تشخیصی برای اثبات این عارضهاند. نتیجه آزمایش استرپتوکوکی ۱۰ دقیقه بعد از آزمایش و نتیجه آزمایش کشت گلوی چند روز بعد از آزمایش آماده میشود. علاوه بر این دو آزمایش، ممکن است پزشک بسته به علائم بیمار این آزمایشها را نیز تجویز کند
- آزمایش خون گاهی اوقات پزشکان برای تأیید عفونت استرپتوکوکی آزمایش خون تجویز میکنند. آزمایش خون آنتیبدیها و سایر مواد موجود در خون مانند پروتئین را شناسایی میکند. وجود مواد مانند پروتئین در خون نشاندهنده التهاب بدن است.
- آزمایشهای قلب گاهی ممکن است پزشک برای بررسی عملکرد قلب بیمار آزمایشهای قلبی نظیر نوار قلب یا اکوکاردیوگرام را تجویز کند.
برای تب روماتیسمی، بیمار باید ۲ معیار اصلی یا ۱ معیار اصلی و ۲ معیار جزئی را داشته باشد.
معیارهای اصلی عبارتاند از… (هم)
درمان تب روماتیسمی
مراحل درمان تب روماتیسمی عبارتند از
۱. آنتیبیوتیک
پزشکان معمولا در اولین مرحله درمان این عارضه، برای درمان عفونت باکتریایی زمینهای آنتیبیوتیک تجویز میکنند. برخی از آنتیبیوتیکها تزریقی و برخی دیگر خوراکیاند و باید بهمدت ۱ هفته یا بیشتر مصرف شوند.
۲. داروهای التهابی
پس از رفع عفونت، پزشک احتمالا دارویی را برای کاهش التهاب در سراسر بدن تجویز میکند. این دارو ممکن است علائمی مانند درد مفاصل را تسکین دهد. برای علائم شدید نیز ممکن است داروی قویتری (مانند کورتون) برای بیمار تجویز شود.
۳. سایر روشهای درمانی
این عارضه ممکن است افراد را به روشهای مختلفی درگیر کند. ممکن است بر اساس نحوه تأثیر بیماری بر بیمار، درمانهای دیگری را توصیه کند. در موارد شدید ممکن است بیمار به جراحی قلب یا درمانهای مفصلی نیاز داشته باشد.
پیشگیری از تب روماتیسمی
درمان زودهنگام گلودرد استرپتوکوکی و مخملک یکی از مهمترین راهکارهای پیشگیری از ابتلا به این عارضه است. علائم گلودرد استرپتوکوکی و مخملک همیشه آشکار و قابلتشخیص نیستند. اگر کودک بیش از ۳ روز گلودرد یا علائم دیگری داشته باشد، باید به پزشک مراجعه کنید.
درصورتی که کودک گلودرد استرپتوکوکی یا مخملک دارد، داروهایی را که پزشک برایش تجویز کرده است، سروقت به او بدهید و روند درمان را تکمیل کنید. کودک باید دوره کامل مصرف آنتیبیوتیک را به پایان برساند، حتی اگر احساس بهبودی داشته باشد. در غیر این صورت ممکن است عفونت از بین نرود و کودک را مستعد ابتلا به تب روماتیسمی کند.
رعایت بهداشت احتمال ابتلای فرد به عفونت باکتریایی را کاهش میدهد و همچنین مانع از سرایت عفونت به شخصی دیگر میشود. تب روماتیسمی مسری نیست، اما گلودرد استرپتوکوکی و مخملک مسریاند. این عفونتها از طریق سرفه یا عطسه در محیط پخش میشوند.
کلام پایانی
مهمترین علت ابتلا به تب روماتیسمی، درماننشدن عفونت گلودرد استرپتوکوکی و مخملک است. اگر کودک دچار گلودرد استرپتوکوکی و مخملک شده است، داروهای تجویز شده را سروقت به او بدهید و دوره درمانش را کامل کنید.
آیا فرزند خود یا اطرافیانتان اخیرا دچار این عارضه شدهاند؟ لطفا نظرات و تجربیات ارزشمندی را با ما و کاربران عزیزمان در میان بگذارید.