فیلترینگ اینترنت در ایران: بازی موش و گربه که اقتصاد و فرهنگ را هدف قرار داده
فیلترینگ اینترنت در ایران از سالها پیش به یک چالش جدی تبدیل شده و اگرچه بارها به آثار مخرب آن بر اقتصاد و زندگی مردم اشاره شده، این رویه همچنان ادامه دارد. عادیسازی این حالت حتی در میان مسئولان و نهادها به حدی رسیده که کمتر کسی از تبعات منفی آن سخن میگوید.
به نقل از آژانس اخبار فناوری تکنا، آمارها نشان میدهند اکثریت قریب به اتفاق کاربران ایرانی برای دسترسی به محتوای مورد نظر از فیلترشکن استفاده میکنند. این موضوع نشاندهنده بیاعتمادی گسترده مردم به محدودیتهای اعمال شده و ناکارآمدی آنهاست.
با وجود فیلترینگ، میلیونها نفر همچنان به شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای مسدود شده دسترسی دارند. این تناقض، شکاف عمیق بین سیاستگذاری و واقعیتهای جامعه را آشکار میکند. از سوی دیگر، رونق بازار فیلترشکنها و درآمدزایی برخی از این راه، وجود یک اقتصاد موازی و غیرشفاف را تأیید میکند.
مسئولان و نهادهای گوناگون مواضع متناقضی اتخاذ کردهاند؛ برخی به توجیه فیلترینگ میپردازند و برخی دیگر به جستجوی راهکارهای کاهش آثار مخرب. این تناقضگوییها، سردرگمی و بیاعتمادی مردم را تشدید میکند.
فیلترینگ در ایران به یک کمدی سیاه تبدیل شده؛ مردم با محدودیتهای شدید روبرو هستند و برای دور زدن آنها راههای پیچیده و پرهزینهای را پیش میگیرند، در حالی که مسئولان به جای حل مسئله، به سرپوشگذاری روی آن میپردازند.
فیلترینگ دیوار کوتاهی است یا دیواری بلندتر از دیوار چین؟
فیلترینگ در ایران مانند دیواری است که هر روز بلندتر میشود. این دیوار نه تنها از ورود اطلاعات ناخواسته جلوگیری میکند، بلکه جلوی خروج بسیاری از اطلاعات باارزش را نیز میگیرد. گویی مسئولان برای شهروندان یک رژیم غذایی اطلاعاتی خاص تجویز کردهاند که تنوع کمی دارد و بیشتر شامل اخبار و اطلاعاتی است که با دیدگاه حاکمیت همسو باشد.
تأثیرات فیلترینگ و فیلترشکن بر زندگی روزمره
در برابر این دیوار بلند، کاربران ایرانی سلاحی مخفی دارند فیلترشکن. این ابزار مانند کلیدی برای باز کردن درهای بسته دنیای مجازی عمل میکند، اما آیا این آزادی بیحد و مرز است؟
آموزش و پرورش دانشآموزان و دانشجویان با استفاده از فیلترشکن به منابع علمی و آموزشی متنوع دسترسی پیدا میکنند، اما استفاده بیرویه میتواند باعث هدر رفتن زمان و تمرکز شود.
اقتصاد فیلترینگ و فیلترشکن هر دو بر اقتصاد تأثیرگذارند. فیلترینگ مانع رشد کسبوکارهای اینترنتی میشود، در حالی که فیلترشکنها بازاری پررونق با سود بالا برای برخی افراد شکل دادهاند.
فرهنگ محدود کردن دسترسی به اطلاعات و فرهنگهای گوناگون میتواند باعث همگنسازی افکار و کاهش تنوع فرهنگی شود.
سیاست فیلترینگ برای کنترل افکار عمومی و سرکوب مخالفان مورد استفاده قرار میگیرد، در حالی که فیلترشکنها میتوانند ابزاری برای سازماندهی اعتراضات و خبررسانی باشند.
زندگی در کشوری که فیلترینگ در آن ترویج دارد، به یک بازی موش و گربه تبدیل شده است. کاربران دائما در تلاشند تا از فیلترهای جدید عبور کنند و مسئولان نیز دائما فیلترهای تازهای ایجاد میکنند. این بازی بیپایان که سالها ادامه دارد، نه تنها به سود هیچکس نیست، بلکه به اقتصاد و فرهنگ کشور نیز صدمه میزند.
سخن آخر
فیلترینگ و فیلترشکن دو روی یک سکهاند که در دست کاربران ایرانی میچرخد و آینده اینترنت در ایران را رقم میزند. اگرچه فیلترینگ میتواند ابزاری برای کنترل و نظارت باشد، اما در درازمدت به زیانجامعه تمام میشود. از سوی دیگر، استفاده بیرویه از فیلترشکن نیز عواقب ناخواسته دارد. برای حل این معضل، نیازمند رویکردی جامع و مبتنی بر مذاکره هستیم که هم به حقوق کاربران احترام بگذارد و هم به امنیت ملی توجه کند. در نهایت باید گفت که فیلترینگ و فیلترشکن هر دو محصول عدم اعتماد هستند عدم اعتماد دولت به مردم و عدم اعتماد مردم به دولت.
