بازسازی چشم در حلزون سیب: امید جدید برای درمان نابینایی انسان

بازسازی چشم در حلزون سیب امید جدید برای درمان نابینایی انسان, محققان در یک کشف شگفتانگیز متوجه شدهاند که نوعی حلزون آب شیرین به نام حلزون سیب توانایی بازسازی کامل چشمهای پیچیده خود را پس از قطع داشتن دارد. این موجودات از همان بلوکهای ژنتیکی مشترک با انسان برای ساخت چشم استفاده میکنند و دانشمندان امیدوارند این یافتن راهکارهای نوینی برای درمان صدمههای بینایی در بشر فراهم آورد.

کشف تصادفی یک معجزه زیستی دکتر آلیس آکورسی، استادیار دانشگاه کالیفرنیا، در حال بررسی راهکارهای مقابله با حلزون سیب بود که مزارع کاهوی ایتالیا را تهدید میکند. در این میان، دکتر آلخاندرو سانچز آلوارادو از مؤسسه تحقیقات استاورز از او خواست تا اعضای بدن این حلزونها را قطع کند تا قابلیت بازسازی آنها را بسنجد.

ع دوربین مشاهده نشده بود. چرا حلزون سیب مدل ایدهآل برای پژوهش است؟

بر اساس گزارش منتشر شده در، حلزون سیب دارای چشمهایی از نوع دوربین است که تصاویر با وضوح بالا میسازند و از نظر ساختاری شباهت چشماندازی به چشم انسان دارند. برخلاف بسیاری از حلزونهای دیگر، این گونه به سرعت رشد و تکثیر مییابد که امکان مطالعه چندین نسل در محیط آزمایشگاهی را فراهم میکند. مهمتر از همه، ژنهای کلیدی در فرایند بازسازی چشم این حلزون، همان ژنهایی هستند که در رشد چشم مهرهداران (از جمله انسان) نقش دارند.

به عنوان مثال، ژن که به عنوان ژن اصلی رشد چشم شناخته میشود، در این فرایند نقشی بنیادین ایفا میکند. مراحل چهارگانه بازسازی چشم فرایند بازسازی چشم در حلزون سیب در چهار مرحله متمایز اتفاق میافتد مرحله اول بستن سریع زخم برای پیشگیری از عفونت. مرحله دوم مهاجرت سلولهای بنیادی و تمایزنیافته به محل صدمه و تشکیل یک توده سلولی.

مرحله سوم در طول حدود هفته و نیم، سلولها تمایز مییابند و ساختارهای حیاتی نظیر عدسی و شبکیه را میسازند. مرحله چهارم تا روز پانزدهم، تمام ساختارهای چشم از جمله عصب بینایی شکل میگیرند، هرچند بلوغ کامل آنها چندین هفته دیگر طول میکشد.

انسانها تنها قادر به انجام مرحله اول (بستن زخم) هستند، اما این کشف دریچهای نو به سوی پزشکی ترمیمی باز میکند.

دکتر آکورسی بیان میکند اگر بتوانیم مجموعه ژنهای مسئول بازسازی چشم را شناسایی کنیم و ثابت شود که این ژنها در مهرهداران نیز وجود دارند، در تئوری میتوانیم آنها را فعال کرده و رشد چشم در انسان را محقق سازیم. آینده پژوهشها ویرایش ژن و تست عملکرد بینایی گام بعدی تیم تحقیقاتی، بهرهگیری از فناوری ویرایش ژن کریسپر (CRISPR) برای شناسایی دقیق تمام ژنهای درگیر در این فرایند است.

هدف نهایی پاسخ دادن به این پرسش حیاتی است که آیا چشمهای بازسازیشده واقعاً قابلیت دیدن را دارند یا خیر. نتایج این پژوهش در مجله معتبر نیچر منتشر شده است.