فوران آتشفشانی، تهدیدی جدی برای حیات روی زمین_سیاه پوش

هشدار دانشمندان فوران ابرآتشفشانی در قرن بیست و یکم میتواند بحران اقلیمی جهانی به وجود آورد

دانشمندان نسبت به احتمال وقوع یک فوران آتشفشانی عظیم در قرن حاضر هشدار دادهاند و تأکید میکنند که بشریت برای مقابله با پیامدهای آن آمادگی لازم را ندارد. دکتر مارکوس استوفل، استاد اقلیمشناسی، بیان کرده است که چنین رویدادی میتواند هرج و مرج آب و هوایی را به وجود آورد که شبیه به فوران کوه تامبورا در اندونزی در سال ۱۸۱۵ باشد. آن فوران عظیم، ۲۴ مایل مکعب گاز، خاکستر و سنگ را به اتمسفر زمین تزریق کرد و باعث کاهش شدید دمای جهانی گردید.

به گزارش سرویس محیط زیست رسانه اخبار فناوری تکنا، در پی آن فوران محصولات کشاورزی تخریب شد، قحطی گسترش یافت، بیماریها شیوع یافتند و دهها هزار نفر جان باختند. برخلاف پدیده سال بدون تابستان که پس از فوران تامبورا رخ داد، یک ابرآتشفشان در قرن بیست و یکم، اختلالات ناشی از وابستگی بشر به سوختهای فسیلی را تشدید خواهد کرد.

دکتر مایکل رامپینو، دانشمند زمینشناسی، توضیح داده است اثرات آن میتواند حتی بدتر از سال ۱۸۱۵ باشد. جهان اکنون ناپایدارتر است. به طور طعنهآمیزی، گازهای گلخانهای که در قرن گذشته انتشار یافتهاند، میتوانند عواقب چنین فورانهایی را سردتر کنند. تحقیقات دکتر توماس اوبری، آتشفشانشناس، نشان میدهد که یک جو گرمتر و آشفتهتر، گاز دیاکسید گوگرد و ذرات سولفات ناشی از آن را سریعتر پخش میکند و اثر خنککنندگی را تشدید میکند.

پراکندگی گستردهتر این ترکیبات که نور خورشید را بازتاب میدهند، با کاهش احتمال برخورد و تجمع آنها، اثر خنککنندگی را افزایش میدهد. آنجا شمیت، دانشمند جوی دانشگاه کمبریج، میگوید ذرات ریز و درخشان، اندازه ایدهآلی دارند تا نور خورشید را به طور بسیار موثری پراکنده کنند.

مطالعهای که او و دکتر اوبری در سال ۲۰۲۱ برای نشریه نیچر کمونیکیشنز انجام دادند، مشخص میکند که در برخی سناریوهای گرمایش جهانی آینده، جو گرمتر ما، ۳۰ درصد انرژی خورشیدی بیشتری را حذف میکند. دکتر اوبری بیان میکند ما معتقدیم که این کار باعث تقویت ۱۵ درصدی خنکسازی سطح زمین میشود.

اما دکتر استوفل که در دانشگاه ژنو تدریس میکند، به سیانان گفته است که عدم قطعیتهای دلواپسیبرانگیزی نیز وجود دارد. او میگوید ما تازه در ابتدای راه فهمیدن این هستیم که چه اتفاقی امکانپذیر است. استوفل توضیح میدهد که در مورد آتشفشانهای قدیمی، دادههای زیاد مقداری داریم و بازسازی مدل تأثیر آنها را دشوارتر میکند.

برای جبران این کمبود، دانشمندان اقلیم، زمینشناسان و دیگر پژوهشگران، دادههای جوی را که در هستههای یخ و حلقههای درختان قدیمی ثبت شدهاند، تجزیه و تحلیل میکنند. این اندازهگیریها نشان میدهد که چندین فوران آتشفشانی در چند هزار سال قبل، دمای جهانی را به طور موقت نزدیک به ۱ تا ۱.۵ درجه سانتیگراد کاهش داده است.

به عنوان مثال، فوران عظیم تامبورا در سال ۱۸۱۵، دمای متوسط جهانی را نزدیک به ۱ درجه سانتیگراد کاهش داد. شواهد زمینشناسی نشان میدهد که فوران بزرگ دیگری در اندونزی در سال ۱۲۵۷، یعنی رویداد عظیم سامالا، به احتمال زیاد علت ایجاد عصر یخبندان کوچک چند صد ساله شده است.

در مقابل، فوران کوه پیناتوبو در فیلیپین در سال ۱۹۹۱، بر پایه دادههای ماهوارهای مدرن که مقدار دیاکسید گوگرد آزاد شده را ثبت کردهاند، به طور دقیقتر آشکار شده است که دمای زمین را برای چند سال نزدیک به ۰.۵ درجه سانتیگراد کاهش داده است. قطعا، حتی با وجود این سنسورها و دیگر ابزارهای لرزهنگاری، دانشمندان تا به امروز نمیتوانند آینده یک آتشفشان را پیشبینی کنند.

استوفل میگوید کدام آتشفشان و چه زمانی فوران میکند، تا به امروز پیشبینیناپذیر است. او امیدوار است که تحقیقات در مورد بدترین سناریوها، به عموم مردم و سیاستگذاران کمک کند تا برای هرگونه وقوع فوران، از برنامههای تخلیه تا آمادهسازی پشتیبانیهای غذایی در صورت وقوع قحطی جهانی، بهتر آماده شوند.

یک فوران در قرن بیست و یکم، دنیایی بسیار پرجمعیتتر و متصلتر را تحت تأثیر قرار خواهد داد که در آن اختلالات شدید میتواند عواقب مرگبار و غیرقابل پیشبینی داشته باشد. دکتر اوبری میگوید که تغییرات آب و هوایی حتی میتواند حرکات آتشفشانها را دگرگون کند. او تأکید میکند که ذوب شدن یخچالهای طبیعی بالای مخازن ماگمای زیرزمینی میتواند فشار روی این مخازن را کاهش داده و باعث فوران شود.

او در اکتبر گذشته به اینسایتهای پلیتکنیک گفته است ما اکنون در حال نقشهبرداری از آتشفشانهایی هستیم که نسبت به تغییرات آب و هوایی حساستر میباشند. دکتر اوبری توضیح میدهد که نزدیک به ۷۱۶ آتشفشان فعال در سراسر جهان، یعنی ۵۸ درصد از آتشفشانهای شناخته شده، ممکن است تحت تأثیر بارندگیهای شدیدتر قرار گیرند و احتمال فورانهای خطرناک همانند بمبهای بخار را افزایش دهند.