آمنوره (فقدان قاعدگی): علائم

آمنوره (فقدان قاعدگی) علائم، علل، تشخیص و روشهای درمان کامل, آمنوره به معنای عدم وقوع قاعدگی در بازه زمانی سه ماهه یا طولانیتر است. مهمترین نشانه این وضعیت قطع پریود ماهانه میباشد، هرچند بسته به عامل اصلی، علائم دیگری نیز ممکن است بروز یابد. در این مقاله به بررسی انواع آمنوره، دلایل بروز آن، نشانههای بالینی، روشهای تشخیص و گزینههای درمانی میپردازیم.

مکانیزم عملکرد چرخه قاعدگی چرخه ماهانه منظم یک فرآیند پیچیده است که تحت کنترل هیپوتالاموس و غده هیپوفیز در مغز قرار دارد. هیپوتالاموس فعالیت هیپوفیز را تنظیم کرده و هیپوفیز نیز تخمکگذاری و ترشح هورمونهای استروژن و پروژسترون از تخمدانها را مدیریت میکند.

در صورت عدم وقوع بارداری، بطانه رحم تجزیه شده و به صورت خون قاعدگی از واژن خارج میشود. عوامل متعددی میتوانند بر این چرخه تأثیر بگذارند، از جمله هیپوتالاموس کنترلکننده غده هیپوفیز و در نتیجه تأثیرگذار بر تخمکگذاری. تخمدانها محل ذخیره و تولید تخمک و هورمونهای استروژن و پروژسترون. رحم با واکنش به هورمونها بطانه داخلی خود را ضخیم میکند و در عدم بارداری، این لایه تجزیه و خارج میشود. آمنوره چیست؟

آمنوره وضعیتی است که در آن قاعدگی رخ نمیدهد.الگی یا طی ۵ سال پس از ظهور اولین علائم بلوغ (مانند رشد سینهها) اولین قاعدگی خود را تجربه نکرده است.

معمولاً ریشه این مشکل در عوامل ژنتیکی (بیماریها یا نقصهای مادرزادی) یا ناهنجاریهای اکتسابی (مشکلاتی که پس از تولد پیش میآیند) جستجو میشود. ۲. آمنوره ثانویه اگر فرد قبلاً قاعدگی منظم داشته اما حداقل ۳ ماه است که پریود نداشته، یا قاعدگیهای نامنظم داشته و اکنون ۶ ماه قاعدگی نداشته است، با آمنوره ثانویه روبروست.

دلایل رایج عبارتند از بارداری شیردهی استرس شدید بیماریهای مزمن علائم آمنوره نشانه اصلی قطع قاعدگی است، اما بسته به علت بنیادی، علائم مصاحبی نیز ممکن است مشاهده شود، مانند ترشح شیر از سینه (گالاکتورئ) رشد موهای زائد در صورت و بدن (هیرسوتیسم) آکنه سردرد یا اختلال بینایی خستگی و ضعف عمومی دلایل بروز آمنوره علل آمنوره متنوع هستند؛ برخی فیزیولوژیک و طبیعیاند و برخی دیگر نشاندهنده بیماری هستند.

دلایل طبیعی شامل موارد زیر میشوند بارداری (رایجترین علت آمنوره ثانویه) شیردهی (آمنوره لاکتاسیون) یائسگی طبیعی جراحی استئکتومی رحم یا اوفورکتومی تخمدان علل رایج آمنوره اولیه اختلالات کروموزومی یا ژنتیکی مانند سندرم ترنر اختلالات هورمونی ناشی از مشکلات مغز یا هیپوفیز ناهنجاریهای ساختاری دستگاه تولیدمثل (عدم توسعه رحم، واژن یا هایمن غیرمنفذ) علل رایج آمنوره ثانویه استفاده از روشهای پیشگیری از بارداری تزریق دپو-پرووورا، آیودی هورمونی، قرصهای ترکیبی شیمیدرمانی و پرتودرمانی چسبندگی بطانه رحم (سندرم آشرمن) پس از کورتاژ، سزارین یا جراحیهای رحم استرس روانی و عصبی شدید تغذیه نامناسب، کاهش یا افزایش شدید وزن ورزش بیش از حد، چربی بدن پایین، وزن ۱۰٪ کمتر از نرمال (رایج در ورزشکاران و بالهرقصانها) مصرف برخی داروها ضد هیستامینها، آنتیکوآگولانها، ضدصرع، ضدافسردگی بیماریهای زیر نیز میتوانند منجر به آمنوره ثانویه شوند نارسایی اولیه تخمدان (POI) پیش از سن ۴۰ سالگی آمنوره هیپوتالامیک (اختلال عملکرد هیپوتالاموس) اختلالات هیپوفیز آدنوم پرولاکتینساز یا سایر تومورهای خوشخیم اختلال توازن هورمونی سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)، اختلالات آدرنال، هیپو/هیپرتیروئیدیسم یائسگی پیشوقت تومور تخمدان عدم توسعه مادرزادی اندامهای تولیدمثل انسداد یا تنگی واژن (موانع خروج خون) چاقی اختلالات خوردن آنورکسیا نورووزا، بولیمیا، پرخوری عصبی بیماریهای مزمن نارسایی کلیه، بیماریهای التهابی روده آمنوره پس از قطع قرص ضدبارداری طبیعی است؛ بدن زمان میطلبد تا تولید هورمونهای تخمکگذاری را از سر بگیرد.

معمولاً تا ۳ ماه طبیعی میشود. اگر پس از ۴ ماه قاعدگی آغاز نشد، به پزشک مراجعه کنید.

عوامل خطر آمنوره عوامل زیر احتمال بروز آمنوره را افزایش میدهند سابقه خانوادگی آمنوره یا یائسگی زودرس مشکلات ژنتیکی یا کروموزومی مؤثر بر تخمدان یا رحم اضافهوزن یا کموزن اختلالات خوردن ورزش شدید و بیش از حد رژیم غذایی ناسالم استرس مزمن بیماریهای مزمن عوارض و پیامدهای آمنوره آمنوره به خودیزیست تهدیدکننده نیست، اما در صورت طولانیمدت بودن میتواند به عوارضی منجر شود استئوپوروز و بیماریهای قلبی-عروقی (به دلیل افت استروژن) ناباروری یا مشکل در باردارشدن (به دلیل عدم تخمکگذاری منظم) درد لگن مزمن (در صورت وجود ناهنجاری ساختاری) افزایش ریسک سقط جنین (در صورت ناشی از اختلال هورمونی) مشکلات روانی و استرس ناشی از فقدان قاعدگی تشخیص آمنوره در صورت قطع قاعدگی چند ماهه، مراجعه به پزشک ضروری است.

پزشک با پرسش از سوابق قاعدگی و معاینه فیزیکی، آزمایشهای زیر را تجویز میکند آزمایش بارداری (بیماری رایج و اولویت اول) آزمایشهای خونی سطح FSH، LH، استروژن، پرولاکتین، TSH، تستوسترون، آزمایش ژنتیکی (بهویژه در زیر ۴۰ سالگی برای بررسی POI) تصویربرداری سونوگرافی ترانسواژینال برای ارزیابی رحم و تخمدان، MRI مغز برای بررسی هیپوتالاموس و هیپوفیز ثبت و پیگیری چرخه قاعدگی گاهی تشخیص علت آسان نیست.

پزشک ممکن است از شما بخواهد تقویم قاعدگی را ثبت کنید. موارد زیر را در اپلیکیشن یا دفترچه یادداشت کنید طول هر چرخه قاعدگی تاریخ آخرین پریود داروهای مصرفی تغییرات رژیم غذایی یا برنامه ورزشی رویدادهای استرسزا یا احساسی پیشگیری و درمان آمنوره اگر قاعدگی به دلیل یائسگی، بارداری یا شیردهی قطع شده باشد، درمان لازم نیست.

در موارد دیگر درمان بر اساس علت بنیادی تعیین میشود اصلاح رژیم غذایی و برنامه ورزشی برای رسیدن به وزن ایدهآل تکنیکهای مدیریت استرس (مدیتیشن، مشاوره، یوگا) تنظیم شدت و حجم فعالیت ورزشی درمانهای هورمونی تجویز شده توسط پزشک (قرصهای ترکیبی، پروژسترون، استروژن) جراحی (در موارد نادر و خاص) نقش جراحی در درمان جراحی به ندرت مورد نیاز است و تنها در موارد زیر پیشنهاد میشود مانع فیزیکی خروج خون سپتوم واژن، هایمن غیرمنفذ تومور هیپوفیز بافت اسکاری رحم (سندرم آشرمن) پیشگیری از بروز عوارض حفظ سلامت کلی در پیشگیری از علل آمنوره ثانویه موثر است.

توصیهها پیروی از برنامه غذایی و ورزشی متعادل و سالم دقت به چرخههای قاعدگی برای شناسایی سریع اختلال مراجعه منظم به پزشک متخصص زنان برای معاینه لگن و تست پاپ اسمیر خواب و استراحت کافی و باکیفیت مدیریت موثر استرس آمادگی برای مراجعه به پزشک اگر ۳ ماه قاعدگی نداشتهاید یا یک پریود از دست رفته و یکی از موارد زیر را دارید، مراجعه کنید مشکل تعادل، هماهنگی یا بینایی (نشانه مشکلات عصبی احتمالی) ترشح شیر از سینه بدون زایمان رشد موهای زائد در صورت و بدن بیش از ۱۵ سال سن دارید و هنوز اولین پریود را نداشتهاید برای بهینهسازی ویزیت، موارد زیر را تدوین کنید سابقه خانوادگی آمنوره یا یائسگی زودرس لیست علائم، تاریخ و طول پریودها، داروها و مکملها، استرسهای اخیر پزشک احتمالا سوالات زیر را میپرسد آخرین پریود شما کی بوده؟

آیا رابطه جنسی دارید؟ از روش پیشگیری بارداری استفاده میکنید؟ آیا تحت استرس هستید؟ تغییر وزنی اخیر داشتهاید؟ به طور منظم ورزش میکنید؟ سایر بیماریها یا مشکلات سلامتی دارید؟ نتیجهگیری اگر بیش از ۱۵ سال سن دارید و هنوز قاعدگی نداشتهاید، یا قاعدگی منظم داشتهاید که ناگهان متوقف شده، با پزشک مشورت کنید. در اکثر موارد آمنوره ناشی از عللی قابل درمان است.

پس از تشخیص عامل اصلی، با تغییرات سبک زندگی، درمان هورمونی یا جراحی، میتوان چرخه قاعدگی را تنظیم کرد. بازگرداندن نظم قاعدگی ممکن است مدتی طول بکشد، اما با پیگیری و درمان صحیح، نتیجه مطلوب حاصل میشود.