معرفی پنج بیماری خودایمنی خطرناک از گریوز تا لوپوس
بیماریهای خودایمنی به عارضههایی گفته میشود که در آنها سیستم ایمنی به اشتباه به اندامها و بافتهای داخلی بدن حمله میکند و میتواند عوارض جدی و خطرناکی به همراه داشته باشد.
تاکنون بیماریهای زیادی شناسایی شدهاند که عامل ابتلا به آنها سیستم ایمنی بدن است؛ برخی تنها علائم آزاردهنده دارند و برخی دیگر میتوانند بسیار خطرناک باشند. در ادامه به معرفی خطرناکترین این بیماریها میپردازیم.
بیماریهای خودایمنی چیست؟
سیستم ایمنی یکی از حیاتیترین بخشهای بدن است که در شرایط اضطراری، یعنی وقتی ویروسها یا باکتریها وارد بدن میشوند، سد دفاعی قویای تشکیل میدهد تا این عوامل را از بین ببرد.
در افراد سالم سیستم ایمنی به راحتی نیروهای مهاجم را از سلولهای داخلی تفکیک میکند؛ اما وقتی این سیستم به اشتباه اندامهای بدن را مهاجم شناسایی و به آنها حمله کند، فرد به بیماری خودایمنی مبتلا میشود.
در برخی بیماریهای خودایمنی سیستم ایمنی به همه اندامهای داخلی حمله میکند و در برخی تنها یک یا چند بخش را هدف قرار میدهد. تأثیر این بیماریها بر کارکرد بدن متفاوت است و گاهی بسیار خطرناک میباشند؛ به همین دلیل شناخت خطرناکترین آنها اهمیت دارد.

بیماری گریوز از خطرناکترین بیماریهای خودایمنی
گریوز از جمله بیماریهایی است که ناشی از حمله نادرست سیستم ایمنی به بخش خاصی از بدن به وجود میآید. این بیماری با نام گواتر یا گواتر مولتینودولار توکسیک نیز شناخته میشود.
در این بیماری سیستم ایمنی بر غده تیروئید تأثیر میگذارد که نقش مهمی در گردش خون و متابولیسم بدن دارد. فعالیت بیش از حد تیروئید عامل ایجاد بیماری گریوز میشود.
افزایش ترشح هورمونهای تیروئیدی ناشی از گریوز میتواند اثرات نامطلوبی بر اندامهای حیاتی بدن بگذارد؛ به همین دلیل آن را یکی از خطرناکترین بیماریهای خودایمی معرفی میکنند.
از مهمترین عوارض گریوز میتوان به مشکلات پوستی، تغییرات در سیستم گوارشی، بیماری قلبی، علائم عصبی، پرتلاشی تیروئید و بیماری چشم (اپتالموپاتی) اشاره کرد.
میوکاردیت سلولهای ژانت
میوکاردیت سلولهای ژانت از دیگر بیماریهای خودایمنی خطرناک است که در آن سیستم ایمنی بر میوکارد، یکی از عضلههای قلب، تأثیر میگذارد. این عارضه از کشندهترین بیماریهای ناشی از کارکرد نادرست سیستم ایمنی شناخته میشود.
میوکاردیت سلولهای ژانت با علائم اولیهای چون ورم مچ پا، ورم قفسه سینه، تنگی نفس، علائم شبهانفارکتوس و خستگی مداوم شناسایی میشود. در این بیماری سیستم ایمی میتواند با تخریب میوکارد بر کارکرد کلی قلب تأثیر منفی بگذارد.
سیستم ایمی با کارکرد نادرست خود عامل تشکیل سلولهای ژانت در قلب میشود. این سلولها نوعی پاسخ دفاعی محسوب میشوند و اگر تعدادشان بیش از حد زیاد شود بر کارکرد قلب تأثیر منفی میگذارند.
بیماری گرانولوماتوز وگنر
یکی دیگر از بیماریهای خودایمنی و بیشک بسیار نادر گرانولوماتوز وگنر است که به اختصار وگنر نیز نامیده میشود. این عارضه معمولا رگهای خونی کوچک و متوسط بدن را دچار میکند و باعث عدمخونرسانی به برخی اندامها میشود؛ به همین دلیل میتواند عوارض جدی داشته باشد.
این بیماری در دیوارههای عروق کوچک التهابهایی راه میاندازد که میتوانند بسیار خطرناک باشند و گردش خون را با مشکل مواجه کنند. معمولا وگنر در بخشهایی چون رگهای خونی بینی، گلو، ریهها، سینوسها و کلیه تشکیل میشود.
بیماری خودایمنی گرانولوماتوز وگنر در مراحل اولیه معمولا خود را شبیه عفونتهای ویروسی نشان میدهد؛ اما با پیشرفت بیماری و تشکیل گرانولومها در بافت و عروق گوناگون، بیمار علائم شدید و جدیتری را مشاهده میکند.
این بیماری میتواند با علائم تنفسی، ادراری و چشمی چون تنگی نفس، سرفه همراه خلط خونی، زخمهای پوستی، کبودی، خستگی، وجود خون در ادرار و بیحسی اندامها بروز یابد. از دیگر عوارض آن باید به اختلال کلیوی، اختلال در مفاصل و حتی اختلالات عصبی اشاره کرد.
بیماری خودایمنی آدیسون
از دیگر بیماریهای خودایمنی و خطرناک که میتواند آسیبهای جدی برای فرد مبتلا به همراه داشته باشد باید به آدیسون اشاره کرد. این بیماری در دسته عارضههای نادر قرار دارد و معمولا تعداد کمی از افراد به آن مبتلا میشوند.
آدیسون میتواند بهصورت مستقیم بر غدد آدرنال که در بالای کلیهها قرار دارند تأثیر بگذارد. در واقع سیستم ایمی این غدد را غیرطبیعی شناسایی و به آنها حمله میکند.
غدد فوقکلیوی نقش مهمی در بدن دارند و هورمونهایی چون کورتیزول، آدرنالین و آلدوسترون را ترشح میکنند. این هورمونها وظایفی چون تنظیم فشار خون و واکنش به استرس را برعهده دارند. در صورت ابتلا به آدیسون این غدد کمکار میشوند و نتایج نامطلوبی در بدن ایجاد میکنند.
از مهمترین عوارض و علائم آدیسون باید به تیرگی پوست، خستگی و ضعف عضلات، تغییر در رنگ پوست، اختلالات عصبی، مشکلات گوارشی و ناهنجاری در تعادل الکترولیتی اشاره کرد.
بیماری خودایمنی لوپوس
از دیگر بیماریهای خودایمنی که اگر بهموقع درمان نشود اثرات جدی برجای میگذارد باید به لوپوس اشاره کرد. این بیماری بخشهای مختلفی چون پوست، ریهها، مفاصل، مغز، عروق و کلیهها را تحت تأثیر قرار میدهد.
با توجه به اینکه علائم لوپوس شباهت زیادی به بیماریهای دیگر دارد، معمولا تشخیص این عارضه کمی دشوار است. از شایعترین علائم آن باید به بثورات پوستی که حالت پروانهای دارند اشاره کرد.
ضروری است بدانیم لوپوس مانند بسیاری از بیماریهای خودایمنی درمان قطعی ندارد؛ اما تشخیص و کنترل بهموقع آن میتواند از بروز عوارض در اندامهای گوناگون چون مشکلات قلبی و عروقی، درگیری ریهها و اختلال در کارکرد مغز پیشگیری کند. به همین دلیل با مشاهده اولین علائم باید به پزشک مراجعه کرد.
از رایجترین علائم این بیماری باید به تب، خستگی، بیاشتهایی، عصبیگی، کاهش وزن، درد و تورم مفاصل، آرتریت گذرا، حساسیت به نور، بثورات پروانهای روی پوست، زخم دهانی، لکههای قرمز و ریزش مو اشاره کرد.
جمعبندی
بیماریهای خودایمنی عارضههایی هستند که در آنها سیستم ایمی بدن برخی اندامها را بیگانه میداند و به آنها حمله میکند. برخی از این عارضهها چون گریوز، آدیسون، لوپوس، گرانولوماتوز وگنر و میوکاردیت سلولهای ژانت میتوانند بسیار خطرناک باشند.