رابطه بین مصرف گلوتن و اختلالهای روانی: آیا نان و پاستا باعث افسردگی میشوند

رابطه بین مصرف گلوتن و اختلالهای روانی آیا نان و پاستا باعث افسردگی میشوند؟, تحقیقات علمی اخیر نشان میدهد که مصرف روزانه نان، پاستا و سایر فرآوردههای غلاتی میتواند در بروز یا تشدید علائم روانی همچون افسردگی، اضطراب و حتی اسکیزوفرنی نقش داشته باشد. بر اساس گزارشی از نیویورکپست، متخصصان هشدار میدهند که گروهی از افراد بهصورت پنهان در برابر این مواد غذایی حساس هستند و بدون آگاهی دچار اثرات منفی عصبی-روانی میشوند.

نقش گلوتن در بروز التهاب و اختلال عملکرد مغز عامل اصلی این حساسیتها، گلوتن نامی پروتئین طبیعی است که در گندم، جو و چاودار یافت میشود و بافت چسبنده و کشسان به غذاها میبخشد. اگرچه برای اکثریت مردم بیضرر است، اما بر اساس اطلاعات کلینیک کلیولند، در افراد مستعد میتواند علائم گوارشی مانند نفخ، اسهال، یبوست و همچنین علائم سیستمی همچون خستگی مزمن، سردرد و درد مفاصل را القا کند.

در موارد پیشرفته، این حساسیت به بیماری سلیاک تبدیل میشود؛ یک اختلال خودایمنی که در آن سیستم ایمنی گلوتن را تهدیدی تلقی کرده و به حمله به روده کوچک میپردازد.

دکتر امرن مایر، متخصص گوارش و عصبشناس، در گفتگو با توضیح میدهد التهابی که از روده آغاز میشود، از طریق عصب واگ و سیستم ایمنی به مغز گسترش مییابد و میتواند علائمی نظیر خستگی شدید، افسردگی و اضطراب را القا کند. شواهد آماری افزایش خطر افسردگی و اسکیزوفرنی در بیماران سلیاک مطالعات نشان میدهند که نرخ افسردگی اساسی در عموم جمعیت حدود ۸ درصد است، اما این رقم در بیماران سلیاک میتواند به ۳۰ درصد برسد.

علاوه بر این، خطر ابتلا به اضطراب و اسکیزوفرنی در این بیماران بهطور معناداری بالاتر گزارش شده است. یک تحقیق نشان داد افراد مبتلا به سلیاک، سهبرابر بیشتر در معرض خطر اسکیزوفرنی قرار دارند. مکانیزم پیشنهادی شامل دو عامل اصلی است اول، التهاب سیستمیک ناشی از واکنش ایمنی، و دوم، صدمه به دیواره روده که باعث سوءجذب ویتامینها و مواد معدنی حیاتی برای عملکرد مغز (مانند ویتامین، آهن و روی) میشود.

تحقیقات همچنین سطوح بالا آنتیبادیهای ضد گلوتن را در بیماران اسکیزوفرنی و حتی در مادران فرزندان مبتلا به این اختلال تأیید کردهاند. آیا رژیم بدون گلوتن میتواند درمانکننده باشد؟ برخی مطالعات بالینی نشان دادهاند که حذف کامل گلوتن از رژیم غذایی میتواند علائم اضطراب، افسردگی و اختلالهای عصبی را در بیماران سلیاک یا حساسیت گلوتن غیرسلیاکی بهبود بخشد.

ردهاند و در مواردی سطح اضطراب با وجود حذف گلوتن بالا مانده است.

بنابراین، اگرچه رژیم بدون گلوتن برای گروه خاصی از بیماران موثر است، اما بهعنوان راهکار کلی برای همه افراد مبتلا به افسردگی توصیه نمیشود و باید تحت نظارت پزشک و متخصص تغذیه انجام گیرد.