علت، علائم و روشهای تشخیص و درمان حساسیت به شیر

تقریبا ۱ تا ۲ درصد از کودکان به شیر حساسیت دارند و سیستم ایمنی بدن آنها به آن واکنش نشان میدهد. این مشکل به صورت خ، ناراحتیهای معده و سوزنهای اطراف دهان ظاهر میشود و در صورت حساسیت شدید، آنافیلاکسیس نیز ممکن است رخ دهد. آنافیلاکسیس واکنش شدید بدن به مواد آلرژنت است که میتواند به مرگ منجر شود. در این مقاله به علل، علائم و روشهای تشخیص و درمان حساسیت به شیر میپردازیم.

حساسیت به شیر چیست؟

سیستم ایمنی بدن برخی از کودکان به پروتئینهای موجود در شیر واکنش نشان میدهد. این نوع حساسیت در کودکان بیشترین شیوع را دارد، اما در بزرگسالان نیز به صورت محدود مشاهده میشود. پروتئینهای شیر گاو اصلی عامل هستند، پروتئینهای شیر حیوانات دیگر مثل بز نیز میتوانند واکنش مشابهی ایجاد کنند.

علت حساسیت به شیر

در کسانی که به شیر حساسیت دارند، اولین بار مصرف شیر، سیستم ایمنی آنتی بودی وبولین تولید میکند. این آنتی بودی نوعی است که با مواد مسبب برخورد میکند.

این آنتی بودیها به سلولهای موجود در پوست، تنفسی و سیستم قلب‑عرق متصل میشوند. وقتی با پروتئینهای شیر در تماس هستند، هیستامینترشح میکنند و این ماده بر علائم است. این واکنش پس از هضم شیر و بهسرعت انجام میشود.</pگاهی اوقات این واکنش می به مشکلات تنفسی شدید و حتی مرگ میانجامد. اگر بچه شما با مصرف شیر یا محصولات حاوی آن چنین واکنشی نشان داد، لازم است فورا به مرکز اورجنس پزشکی مراجعه کنید.

چه کسانی دچار حساسیت به شیر میشوند؟

حساسیت به شیر ممکن است در هر سن رخ دهد؛ اما در کودکان زیر ۱۶ سال رایجتر است. با بزرگسالی کودکان، این مشکل معمولا همچنین ممکن است در کودکان الذین نیز ظهور یابد.

ممکن است حساسیت به طور ناگهانی؛ یعنی کسی که پیش داشت، دچار آن میشود. این حساسیت نیست و از شخص به شخص انتقال نمییابد.

راه پیشگیری از بروز حساسیت به شیر چیست؟

روش خاصی برای پیشگیری وجود ندارد؛ تنها کارآمدترین مصرف شیر است. قبل از استفاده از هر غذا یا محصول، باید از عدم وجود شیر در ترکیب آن مطمئن شوید.

اگر کودک شما به شیر حساسیت دارد، باید این موضوع را با او به اشتراک بگذارید و او را آموزش دهید محصولات حاوی شیر را مصرف ننماید. همچنین این اطلاعات را با مسئولان مدرسه یاهد کودک اشتراک بگذارید.

نشانههای حساسیت به شیر چیست؟

شدت علائم حساسیت به شیر از متوسط تا خفیف متغیر است. نشانههای خفیف تا متوسط این حساسیت عبارتاند از

• بثورهای پوستی (کهیر یا اگزما);
• تورم لبها، صورت و چشمها;
• سوزن شدن اطراف دهان;
• استفراغ و اسهال.

درباره آنافیلاکسیس پیشتر هم گفتیم؛ این واکنش شدید بدن ممکن است خطرناک و مرگآور باشد و علامتهای آن عبارتاند از

• تنگی نفس;
• گیج شدن صدا;
• گیج شدن سینه;
• ورم زبان;
• افت فشار خون;
• تورم و گیج شدن گلو;
• خسخس سینه و تنفس صدادار;
• از دست دادن هوشیاری و بیحالی کودک.

تشخیص حساسیت به شیر چگونه است؟

گاهی اوقات علائم چند دقیقه بعد از نوشیدن شیر ظاهر میشوند. در چنین موقعیتی، تشخیص حساسیت دشوار نیست. برای تأیید این مسئله آزمایشهای مختلفی وجود دارند، از جمله

• آزمون خون;
• تست شکم پوستی;
• آزمون مصرف التدریجی مواد غذایی.

آزمون خون

در این آزمایش، با سوزنی باریک از ناحیه بازو کمی خون کشیده میشود. نمونه خون به آزمایشگاه میرود و در آنجا با اضافهکردن شیر به آن به میزان حساسیت پی برده میشود. جواب چنین آزمایشی بعد از یک هفته یا بیشتر در اختیار شما قرار میگیرد.

تست شکم پوستی

در این روش بدن در معرض اندکی پروتئین شیر قرار میگیرد. ابتدا بخشی از پوست بدن بهعنوان ناحیه آزمایش تمیز میشود. ناحیه انجام معمولا بالای کمر یا ساعد است.از سوزنی باریک برای سوراخکردن بخشی از پوست و قراردادن بدن در معرض پروتئین شیر استفاده میشود. این درد ندارد و چند ثانیه طول میکشد.. قطرههای پروتئین از راه خراش پوستی به بدن وارد میشوند. متخصصان از دو مسیر موسوم به مثبت و منفی برای مقایسه واکنشهای بدن در ادامه کار بهره میبرند.در مثبت از محلول هیستامین استفاده میشود که در تماس با پوست منجر به ایجاد حس خارش میشود. محلول سالین یا آب نمک کنترل منفی است که واکنشی در پوست ایجاد نمیکند. پس از آزمایش پوست، باید ۱۵ دقیقه صبر کنید. وجود هرگونه تغییر رنگ روی پوست نیاز به بررسی دارد. این آزمایش حدود یک ساعت طول میکشد.

آزمون مصرف التدریجی مواد غذایی

اگر سابقه حساسیتها به خوراکی و نتایج آزمایشهای آلرژی به شیر یکسان نباشد از این روش استفاده میشود. در این آزمون فرد باید مقداری شیر بنوشد.متخصص روند تغییرات بدن پس از نوشیدن شیر را بررسی میکند. گاهی اوقات لازم است که مقدار شیر کمی افزایش یابد تا نتایج دقیقتری به دست آید. این روش ساعتها طول میکشد.در مواردی که علائم حساسیت دیرتر ظاهر میشوند، تشخیص نیز سختتر خواهد بود. آزمایش حساسیت به شیر گاهی برای کودکان مثبت میشود اماعلامت خاصی نشان نمیدهند. پزشکان پیش از انجام آزمایش، پرسشهای زیر را مطرح میکنند

• سابقه حساسیت به شیر در خانواده وجود دارد؟
• به مواد خوراکی دیگری هم حساسیت دارید؟
• نشانههای حساسیت در شما چه بوده است؟
• از داروهای بینیاز به نسخه برای مهار علائم استفاده کردهاید؟
• از چه زمانی احساس کردید که نشانههایی از حساسیت در شما بروز کرده است؟

تفاوت حساسیت به شیر و تحملنکردن لاکتوز چیست؟

در برخی از افراد، مصرف شیر باعث بروز واکنش حساسیتی به پروتئینهای موجود در آن میشود. برخی افراد فقط به لاکتوز یا همان قند موجود در شیر واکنش نشان میدهند. بین این دو واکنش تفاوت وجود دارد. تحملنکردن لاکتوز علائمی مانند اسهال، استفراغ، نفخ و درد شکم دارد، اما باعث بثورهای پوستی یا آنافیلاکسیس نمیشود.

روش درمان حساسیت به شیر چیست؟

اگر شما یا کودکتان دچار این حساسیت هستید، باید شیر را از رژیم غذاییتان حذف کنید. این کار به دلیل حضور شیر در بسیاری از محصولات غذایی مثل شکلات، شیرینی، غلات صبحانه و سوسها آسان نیست.برای درمان حساسیت به شیر باید با دقت از توصیههای پزشک معالج خود پیروی کنید. یاد داشته باشید که بسیاری از محصولات خوراکی هم حاوی شیر گاو هستند اما شیر یکی از تشکیلدهنده اصلی آنها نیست.بعضی عناوین جایگزین شیر که نشان میدهند این ماده در ترکیب یک خوراکی وجود دارد عبارتاند از

• کره;
• خامه;
• کشک;
• پنیر;
• آب پنیر;
• کازئین و کازئینات (محصول جانبی از شیر که رنگ آن را سفید میکند و ۸۰ درصد از پروتئین شیر را تشکیل میدهد).

در واقع اگر به شیر حساسیت دارید، باید در مصرف هرگونه ماده لبنی با پایه شیر هم احتیاط کنید. این را هم بدانید که اکثر ۹۰ درصد افراد حساس به شیر گاو به شیر حیوانات دیگر مانند بز نیز حساسیت دارند. بهترین درمان حساسیت به شیر گاو در بزرگسالان حذف آن از رژیم غذایی است.پزشکان از خودتزریقکنندههای اپینفرین برای درمان این حساسیت استفاده میکنند. این دستگاه دوزهای مشخصی از اپینفرین را برای رفع و مهار به شیر در خود دارد و بیمار میتواند به تنهایی آن را به عضله خود تزریق کند. اثرگذاری این آمپول سریع است و بعد از تزریق اثرش نمایان میشود.

عوارض جانبی احتمالی تزریق اپینفرین

گاهی اوقات تزریق اپینفرین برای مهار حساسیت به شیر سبب بروز عوارضی به شرح زیر میشود

این عوارض خفیف هستند و به زودی از بین میروند.

چه موادی را جایگزین شیر کنیم؟

شیر گاو حاوی کلسیم است و اگر دچار حساسیتید، باید حتما فکری برای جبران این ماده کنید. برای کودکان تا یکسالگی از موارد زیر بهجای شیر گاو استفاده میشود

• پروتئین سویا که فقط مناسب کودکان بالای ۶ ماه است;
• شیر هیدرولیزشده (EHF) یعنی شیری که پروتئینهایش تجزیه شدهاند؛ این محصول برای کودکان دچار حساسیت به شیر و آنافیلاکسی توصیه نمیشود;
• شیر مبتنی بر پروتئینهای موجود در برنج;
• شیرهای حاوی آمینواسید.

مصرف شیر سویا برای کودکان بالای یکسالگی جایگزین مناسبی برای شیر گاو است. بر اساس وضعیت هر کودک، متخصص تغذیه یا پزشکان مصرف شیر جوی دوسر، برنج یا دانههای دیگر را توصیه میکنند. شیرهای جایگزین شیر گاو باید حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ میلیگرم کلسیم داشته باشند.

حالا نوبت شماست

حساسیت به شیر در بسیاری از افراد دیده میشود. اگر شما یا کودکتان دچار آن هستید، باید شیر و محصولات حاوی آن را از رژیم غذاییتان حذف کنید. یادتان باشد که گاهی واکنشهای بدن به آن بسیار شدید است و حتی زندگی را نیز تهدید میکند.اگر تجربهای در این زمینه دارید، حتما ما را در جریان بگذارید. تابهحال خودتان یا افرادی که میشناسید به این مشکل دچار شدهاند؟ برای درمان چه کردهاند و چه عوارضی داشتهاند؟